Letterlijk

Verhelst voor debielen

2012-02-15T08:47:00.002-08:00

Auteur: Amos Oz

Titel: Suddenly in the Depths of the Forest
Taal: Engels (vertaald uit het Hebreeuws)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2005
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van mijn broer
Synopsis: In een vergeten dorpje dat omringd wordt door wouden en bergen, zijn jaren terug alle dieren verdwenen. De bewoners van het dorp proberen dit te vergeten, maar twee ondernemende schoolkinderen laten zich niet zo snel van hun stuk brengen.
Aanrader, want: Het verhaal is opgesteld in een traditionele, zeer heldere fabelstijl met onmiddellijk herkenbare personages en figuren. Ook de mythevorming achter Nehi, de demon, is zeer boeiend.
Afrader, want: Het is gewoon te simpel voor wat het is. Het deed me op z’n best nog denken aan ‘Tongkat’, dat ik ook al een slecht boek vond en dat de dingen die Oz hier probeert te bereiken, al veel beter deed.
Aanbevolen voor: Buiten kinderen zie ik niet per se aan wie ik dit zou aanraden.

Bengels!

2012-02-07T08:44:00.000-08:00

Auteur: René Goscinny

Titel: Le petit Nicolas
Taal: Frans
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1960
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van mijn ouders
Synopsis: Korte stukjes uit het dagdagelijkse leven van de kleine Nicolas en zijn klasgenootjes. Alles mislukt altijd omdat de klas jongens te rumoerig is en in alles hun eigen onnavolgbare logica steekt.
Bien sûr, want: Het is weliswaar duidelijk een jeugdboek, maar er zitten toch genoeg geestige wendingen in om hier en daar een glimlach te ontlokken, vooral als autoritaire volwassenen zoals de schoolintendant voor schut gezet worden, of als Nicolas’ vader en hun snoeverige buurman een racewedstrijd houden op een kinderfiets.
Eh non, want: Het zou oneerlijk zijn te zeggen dat het boekje te weinig om het lijf heeft gezien zijn doelpubliek, maar wat vooral duidelijk is, is dat de humor nu nogal ouderwets overkomt, samen met de hele context van jongensscholen, vaders als gezinshoofden en moeder aan de haard.
Aanbevolen voor: Mensen die zoals ik kort even wensen hun Frans op te frissen en nog niet onmiddellijk (terug) een duik willen nemen in de grote namen.

Professionele dronkaards

2012-01-30T10:20:00.000-08:00

Auteur: Marnix Gijsen

Titel: De kroeg van groot verdriet
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1972
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Een naamloze VN-diplomaat gaat elke avond naar dezelfde bar in New York om daar een vrouw te proberen vergeten. De stamgasten, het merendeel Europeanen, zijn allemaal getekend door oorlogservaringen, verlies en leed. Langzaamaan glijdt het hoofdpersonage af in alcoholisme.
Nog een pintje, want: Ondanks de deprimerende plot en de droevige titel leest ‘De kroeg van groot verdriet’ erg vlot weg. Gijsen heeft een precieze stijl die naar het hart van de zaak gaat, en verspilt geen tijd met larmoyante bespiegelingen. De eerste vijf hoofdstukken zijn van topkwaliteit en schetsen erg sfeervol het vreemd-familiaire van gestrande Europeanen in een Amerika dat blaakt van zelfvertrouwen en levenslust.
Naar de ontwenningskliniek, want: Het boek verliest veel vaart als het hoofdpersonage zijn eigen scheiding van zijn vrouw toelicht. Ondanks zijn lippendienst aan enkele sociale kwesties kleeft er aan het boek bovendien ook een nogal misogyn tintje waar ik niet van moest weten.
Aanbevolen voor: Iedereen die Gijsen al lang vergeten was. In zijn eigen tijd werd hij druk gelezen, maar met zijn dood verdween ook de belangstelling in zijn werk. Onterecht.

Foute, weinig geestige feiten

2012-01-26T10:18:00.000-08:00

Auteur: J. Lloyd en J. Mitchinson (met voorwoord van Stephen Fry)

Titel: Het grote boek van foute feiten
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2011
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau gegeven
Synopsis: Gebaseerd op de BBC-quiz QI, waaruit bleek dat veel algemeen aanvaarde volkswijsheden en voor de hand liggende ‘feiten’ helemaal onjuist zijn. De onderwerpen gaan van astronomie tot zoölogie.
Ah, want: Het is best een leerzaam boekje die je zal afhelpen van een aantal clichébeelden. Afhankelijk van je achtergrondkennis is de ene verrassing al groter dan de andere, en elk stukje is kort genoeg om hapklaar te gaan lezen.
... oh, want: Ik had wat meer geestigheid verwacht, maar behalve de zeldzame glimlach die het ontlokt is dit best een droog en saai geschreven ding. Bovendien staan er een aantal merkwaardige fouten in, zoals onder andere het begin van Napoleons regime dat in 1789 geplaatst wordt.
Aanbevolen voor: Mensen die Wikipedia of snopes.com niet kennen.

Oneindig exploderen

2012-01-21T10:15:00.000-08:00

Auteur: Willem M. Roggeman

Titel: Gedichten 1950-1970.
Taal: Nederlands
Categorie: poëzie
Jaar van eerste uitgave: 1972
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: Pflichtlektüre via een vriend
Synopsis: Bloemlezing van de poëzie van (voornamelijk) literair criticus Willem M. Roggeman, dezer dagen een notoire onbekende in de huidige poëziescène.
Aanrader, want: ’t Is eens wat anders? In zijn beginperiode slaagt Roggeman erin enkele fascinerende beelden en verzen aaneen te rijgen die gerust naast die van zijn tijdgenoten kunnen staan, en op het einde lezen zijn gedichten ook weer wat beter, als van iemand die zich van veel dingen bevrijd weet.
Afrader, want: De inleiding is slecht geschreven en doet oubollig aan, met bloemrijke analyses die kant noch wal raken. Roggeman valt erg vaak in herhaling met zijn beeldspraak, schrapte soms niet voldoende in overbodige of gezochte metaforen en lijkt zich soms te verliezen in een pseudohermetiek die mossel noch vis is. Bovendien, wat hij schreef, schreven andere dichters ook beter. Tja.
Aanbevolen voor: Lezers die willen kunnen zeggen dat ze Roggeman gelezen hebben?

La Wallonie pour les nuls

2012-01-17T10:11:00.000-08:00

Auteur: Christophe Deborsu

Titel: Dag Vlaanderen! Hoe Walen écht leven en denken.
Taal: Nederlands
Categorie: non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2011
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau gekregen
Synopsis: De langzamerhand ‘BW’ Deborsu gidst de lezer door zijn eigen leven en probeert een korte, anekdotische geschiedenis te schetsen van Wallonië en zijn bevolking. Er komt onvermijdelijk ook veel politiek bij kijken, en een scheut sociologie.
Enchanté, want: De kaderstukjes zijn amusant, en hier en daar zal de gemiddelde Vlaming zeker iets bijleren over Wallonië en de Walen. Bovendien doet Deborsu zijn uiterste best om de Vlaamse lezer te charmeren zonder daarom dubbel achterover te gaan plooien.
Ah non, want: Mentaliteiten gaan bespreken is een heikele zaak, en had ik het idee dat Deborsu wat onderschatte hoe hard de Vlaamse beweging historisch geboycot werd door zowel Walen als verfranste Vlamingen en Brusselaars.
Aanbevolen voor: Mensen met een open blik die geen lijvig, wetenschappelijk werk verwachten.

Een beledigende atlas

2012-01-08T14:07:00.000-08:00

Auteur: Scott Dikkers (hoofdredacteur)

Titel: Our Dumb World
Taal: Engels
Categorie: atlas
Jaar van eerste uitgave: 2007
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau gekregen
Synopsis: Het magnum opus van de satirische nieuwsdienst The Onion, in de vorm van een atlas. Elk land heeft een eigen lemma, netjes onderverdeeld per continent, met veel kaarten en demografische wetenswaardigheden. In de beste The Onion-traditie is alles verzonnen, en een slim samenspel van satire, overdrijving, absurditeit en spelen met perceptie.
Aanrader, want: De subtitels bij sommige landen alleen al zijn brutaal komisch. Bij de Republiek Congo staat er bijvoorbeeld “Hey, at least we’re not the Democratic Republic of Congo”, of Frankrijks hoogste punt wordt omschreven als iemand die arrogant met z’n neus in de wind staat. Zelfs over kleinere of minder bekende landen slaagt The Onion erin gevat en geestig te blijven (bijvoorbeeld over Vaticaanstad: "Catholic Disneyland").
Afrader, want: Het stukje over België stelt een beetje teleur, het moet gezegd. Omdat de atlas intussen al van 2007 dateert, zijn er in de recente geschiedenis ook enkele gemiste kansen die niet hun weerslag vinden in de atlas, zoals de kernramp in Japan of het ontstaan van Zuid-Soedan.
Aanbevolen voor: Iedereen met een voldoende begrip van de wereldpolitiek, Engelse idiomen, trivia en een gevoel voor humor.

Übermensch in de woestijn

2012-01-02T14:04:00.000-08:00

Auteur: Frank Herbert

Titel: Dune
Taal: Engels
Categorie: proza
Jaar van eerste uitgave: 1965
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Het adellijke huis Atreides neemt bezit van de belangrijke woestijnplaneet Arrakis maar wordt in verbanning gedwongen door hun rivalen van het huis Harkkonen. Zoon en erfgenaam Paul Atreides ontpopt zich tot vrijheidsstrijder, guerilleiro en religieus profeet onder de inboorlingen van de bijzonder harde woestijnwereld.
Aanrader, want: Herbert speelt voortdurend met een amalgaam aan verwijzingen naar ‘oudere’ culturen, talen en religieuze gebruiken die bijeen zijn gekomen in een stomende smeltkroes. Hij legt ook glashelder een planeet uit als één alomvattend, interdependent ecologisch systeem, en schetst en passant nog eens de geboorte van een nieuw soort messias voor die tijd. Parallellen met erg veel politieke en sociale gebeurtenissen van de laatste decennia zijn legio en liggen er tezelfdertijd niet al te dik op omdat het verhaal niet buigt voor postmoderne ironie.
Afrader, want: Het einde van het verhaal stelt een beetje teleur en voelt niet erg bevredigend of plausibel aan.
Aanbevolen voor: Ook wie niet houdt van science fiction of steeds terugdenkt aan David Lynch’ afgrijselijke verfilming (met Sting!), zal een grote, intellectuele kluif aan dit boek hebben, of gewoon kunnen genieten van de onbeschaamd spannende avonturen van de verbannen Atreides-erfgenaam.

Time to die

2011-12-18T14:37:00.000-08:00

Auteur: Philip K. Dick

Titel: Do Androids Dream of Electric Sheep?
Taal: Engels
Categorie: proza
Jaar van eerste uitgave: 1968
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Politiehuurling Rick Deckard probeert op vierentwintig uur tijd zes ‘andys’ uit te schakelen, zes androïden die zich al mensen vermomd houden op aarde, wat in de dystopische, post-apocalyptische nabije toekomst streng verboden is. Tussendoor zit Deckard in een kanjer van een huwelijks- en midlifecrisis, en worden begrippen als menselijkheid, identiteit en empathie vaak in vraag gesteld. Dit boek was de losse basis voor de sf-klassieker Blade Runner van Ridley Scott.
I’ve seen things you wouldn’t believe, want: Elk personage komt tot zijn recht op zijn tijd en plaats, en net als de film heeft ook het boek een zeer surrëele noir-sfeer over zich waarin de grenzen van ethisch gedrag voortdurend verkend en overschreden worden. Bovendien worden er door de plot erg intelligente vragen gesteld over wat menselijk is, met een verrassende conclusie tegen het einde.
Lost like tears in rain, want: Je moet je over je voorkennis van de film zetten en de film zelfs vergeten om van het boek te kunnen genieten, omdat ze op cruciale punten zo van elkaar verschillen. Bovendien is Dick niet erg goed in het beschrijven van tijdsverloop tussen hoofdstukken, en bewegen zijn personages zich soms onhandig door beschreven ruimtes.
Aanbevolen voor: Voor Dick-fans is dit boek een absolute must. Ook voor anderen valt het zeker warm aan te bevelen als een vlot leesbaar sf-verhaal waar de ideëen in de kern psychologisch, menselijk en een tikje confronterend zijn.

Naïeve gaijin

2011-12-02T12:41:00.000-08:00

Auteur: David Mitchell

Titel: The Thousand Autumns of Jacob De Zoet
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2010
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Predikerszoon Jacob De Zoet komt in 1799 aan op Dejima, een kunstmatig eiland bij Nagasaki waar Nederlanders als enige Europeanen toestemming hebben gekregen om handel te drijven met Japan. De Nederlanders onderling complotteren, bestrijden en vergoeilijken corruptie, de Japanners vlechten hun eigen netwerk van voor- en nadelen, er is een waanzinscultus in een verborgen klooster, en op het einde komen de Engelsen bijna roet in het eten strooien van iedereen. Het hele verhaal lang blijft Jacob zijn (onbereikbare) liefde koesteren voor een vrijgevochten, intellectuele Japanse vrouw met een markant litteken.
Aanrader, want: Mitchells dialogen en karakterbeschrijvingen zijn zo doorgedreven vlot en realistisch dat dat op zich al een reden is om het boek te lezen. Voor liefhebbers van historische romans vallen er ook veel elementen te rapen die zowel Nederland, Engeland als Japan op scharniermomenten in de geschiedenis tonen. Het boek trapt niet in de val van goedkoop oriëntalisme, noch van de droge uiteenzetting. Bovendien, en voor Nederlandstalige lezers interessant, getuigt Mitchell van een erg grondig en gedetailleerd inzicht in de Europese culturen van de vroegmoderne tijd wat zowel taal als gewoontes betreft.
Afrader, want: Naar het einde toe begint het boek wat af te zwakken, en de fragmentarische laatste hoofdstukken roepen meer vervelende vragen op dan dat ze beantwoorden.
Aanbevolen voor: Fans van Mitchell zullen dit sowieso erg goed vinden. Voor de rest zijn er genoeg verschillende genre-elementen aanwezig om ook mensen die weinig lezen te kunnen blijven boeien.

De man die wil dat ik wil

2011-11-30T12:44:00.000-08:00

Auteur: Peter Sloterdijk

Titel: Je moet je leven veranderen
Taal: Nederlands (vertaald uit het Duits)
Categorie: filosofie
Jaar van eerste uitgave: 2011
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Sloterdijk voert de lezer doorheen een geschiedenis van het steeds ‘hoger’ proberen reiken in disciplines, religies, sport, wetenschap en lotsverbetering van de mensheid. Hij betrekt daarbij tal van (vooral antieke en continentale) filosofen om scherp uit te halen naar de filosofische leegte van veel huidige maatschappijverschijningen, en een pleidooi te houden voor discipline, verhogingsdenken en onderwijs. Hierbij verdedigt hij tezelfdertijd ook de verwezenlijkingen van de moderne maatschappij tegen een al te sterk pessimisme.
Aanrader, want: Het is bijzonder interessant te zien hoe Sloterdijk zijn educatieve filosofie construeert aan de hand van geselecteerde teksten en filosofen, het verticaliteitsdenken erg helder in kaart brengt en ook nieuwe interpretaties aanbrengt voor grote religieuze en politieke bewegingen. Bovendien zijn zijn observaties over de bewegingsrichting van menselijke levensvormen en het eeuwig oefenende dat deel is van de moderne mens, vaak bijzonder raak.
Afrader, want: Sloterijk maakt nooit echt duidelijk waarom mensen maar beter meestappen in de zelfverbetering, en pleit zelfs voor een vorm van pijnlijke ascese die niet onmiddellijk voordelen blijkt op te leveren. Bovendien gaat hij nogal gemakzuchtig om met teksten door de woorden erin automatisch aan te nemen als waar, terwijl heel wat aangehaalde auteurs hun denken helemaal niet in de praktijk brachten of goeie voorbeelden zijn voor zijn verticale bewegingen. Tenslotte zijn zijn concrete voorstellen over onderwijs een beetje naïef.
Aanbevolen voor: Lezers die reeds vertrouwd zijn met wat filosofie en literatuur, en graag een soms moeilijk begaanbare, maar boeiende en kritische doorlichting van educatief denken willen lezen.

Je kan geen twee keer in dezelfde goelag stappen

2011-11-07T12:48:00.000-08:00

Auteur: Vassili Grossman

Titel: Alles stroomt
Taal: Nederlands (vertaald uit het Russisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1970 (min of meer)
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Na bijna dertig jaar in verschillende strafkampen en goelags doorgebracht te hebben, komt Ivan terug de bewoonde wereld in. Hij vindt er een job in een atelier voor gehandicapten en begint een voorzichtige relatie met zijn hospita, een vrouw die eveneens getekend is door Sovjet-staatsterreur.
Aanrader, want: Grossman geeft een bijzondere filosofische draai aan het leven in de kampen, waarbij hij voortdurend wisselt van het hoogstpersoonlijke perspectief van Ivan, Anna en enkele nevenpersonages, maar tegelijkertijd ook in vogelvlucht een vernietigend beeld schetst van het stalinisme, de literaire experimenten die op zoek gingen naar de Russische volksziel, en het universele verlangen naar vrijheid dat hier absoluut geen holle kreet genoemd kan worden.
Afrader, want: De fragmentarische benadering maakt Alles stroomt iets minder pregnant dan het gelijkaardige Goelag-archipel van Solzjenitsyn, of je moet niet weten van filosofie.
Aanbevolen voor: Lezers die er in kunnen slagen toch nog het licht te zien aan het einde van de tunnel in wat een compleet hopeloze levensgeschiedenis lijkt.

Bestiarium vol kleuren

2011-10-30T12:46:00.000-07:00

Auteur: Peter Verhelst

Titel: Zoo van het denken
Taal: Nederlands
Categorie: poëzie
Jaar van eerste uitgave: 2011
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Losweg opgehangen aan dieren en landschappen verkent Verhelst diverse woordvelden van lichamelijkheid, kleur en fantasievolle sensatie, met als uitsmijter een Zuidpool-expeditie.
Aanrader, want: Verhelsts poëzie leest erg vlot weg ondanks de lyrische buitelingen en de lange, rollende regels die bij veel andere dichters uit den boze lijken. Er staan ook enkele prachtige beelden in die tegenspreken dat vergelijkingen tussen dieren, mensen, landschappen en sensualiteit per definitie slechte poëzie opleveren.
Afrader, want: Nadeel is dat Verhelst er soms los over gaat en dan toch in een wat drammerige pathetiek of voorspelbaarheid kan verzeilen.
Aanbevolen voor: Fans van oncerebrale maar toch erg schrandere poëzie in het algemeen, en fans van Verhelsts eerdere poëzie in het bijzonder.

Mutanten in de metro

2011-10-19T12:56:00.000-07:00

Auteur: Dmitri Gluchovskii

Titel: Metro 2033
Taal: Engels (vertaald uit het Russisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2009
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Artjom is een vroege twintiger die opgegroeid is in de metro van Moskou, waar de laatste Moskovieten hun toevlucht hebben genomen na een nucleaire oorlog. Hij trekt de hele metro door op zoek naar een middel om zijn thuisstation, VDNCh, te redden van de ondergang.
Aanrader, want: Een erg fascinerende, mystieke cast aan personages wordt steeds afgewisseld, en de postapocalyptische metrosamenleving is een boeiende afspiegeling van de huidige Russische maatschappij. Bovendien werkte Gluchovskii niet alleen – het hele project is op internet ontstaan en met voortdurende feedback van lezers. Ondanks de erg moderne inslag, zijn de dialogen en sommige personages door en door Russisch.
Afrader, want: De rol van mystiek en religie blijft bewust vaag. Er zijn zo goed als geen vrouwelijke personages – dat is niet zozeer een punt van kritiek, maar iets dat erg vreemd overkomt in een postapocalyptische wereld.
Aanbevolen voor: Lezers die eens wat anders willen maar nog niet toe zijn aan al te exotische verhalen. Dat, of je hebt toevallig het game gespeeld, dat gebaseerd is op het boek.

Mad Max op Mars

2011-10-02T12:51:00.000-07:00

Auteur: Alistair Reynolds

Titel: Terminal World
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2010
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Dokter Quillon leeft al jaren undercover als genetisch aangepaste engel op één van de lagere niveaus van de onmenselijk hoge stad Spearpoint. Hij wordt ontdekt en moet de wereld zelf in vluchten. Bendes, voorspellingen, luchtschepen en mysterieuze artefacten passeren allemaal de revue.
Aanrader, want: Reynolds is een vakman en dat voel je aan de dialogen en de omschrijvingen. Ook de verrassende wending van het verhaal komt er pas geleidelijk aan, en dan nog zal de wending nooit noodzakelijk noch duidelijk zijn voor een lezer zonder achtergrondkennis. Dat is klasse.
Afrader, want: Reynolds’ setting komt soms te veel over als een masturbatoire fan service aan allerlei genres, niet in het minst de nerdfavoriet steampunk. Het einde is ook narratief nogal onbevredigend. Misschien komt er een vervolg, maar het is een goedkope truc.
Aanbevolen voor: Sciencefictionlezers die graag een boek hebben dat vlot wegleest en niet al te zwaar op de maag blijft liggen.

De Amerikaanse Hitler

2011-09-24T13:50:00.000-07:00

Auteur: Philip Roth

Titel: The Plot Against America
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2004
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: De familie Roth leeft in angst nadat president Roosevelt in de verkiezingen van 1940 verslagen wordt door luchtvaartheld Charles Lindbergh. Het – lange tijd vermoedelijke – antisemitisme van Lindbergh en zijn administratie veroorzaakt hevige familieruzies.
Aanrader, want: Er is duidelijk enorm veel historisch onderzoek in deze alternatieve geschiedenis gekropen, met veel echt bestaande personages, omgevingen en gebeurtenissen. Het idee op zich is ook al interessant, vooral omdat dit nichegenre voorheen het domein was van begaafde en minder begaafde amateurschrijvers. Sommige anekdotes uit het leven van de acht- à negenjarige Philip Roth zijn bovendien aandoenlijk herkenbaar voor elke kindertijd, Joods of niet.
Afrader, want: Het einde is zo’n deus ex machina dat ik me zat af te vragen of ik te maken had met een droomsequens. Bovendien bleef ik als historisch geïnteresseerde lezer wat op mijn honger zitten als het aankwam op de macrohistorische context. Het coming-of-age-aspect is zo nadrukkelijk aanwezig dat ik me soms in een negentiende-eeuwse roman waande van het minder goede soort.
Aanbevolen voor: Lezers die houden van Roth en wat hij doet met dit genre.

Tussengeslacht

2011-09-13T13:57:00.000-07:00

Auteur: Jeffrey Eugenides

Titel: Middlesex
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2002
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van mijn vriendin
Synopsis: Cal of Calliope Stephanides vertelt een familiekroniek om te verklaren hoe het komt dat hij geboren werd als meisje maar in zijn puberteit man werd. Verschillende historische gebeurtenissen passeren de revue, met als diverse achtergronden de Turks-Griekse oorlog van de jaren ’20, het roerige Detroit van de jaren ’60 en hippievrijhaven San Fransisco in de jaren ’70.
Twice as nice, want: Eugenides heeft een stilistisch erg verzorgd, rijk en toch makkelijk leesbaar boek afgeleverd over een erg moeilijk thema – interseksuelen. Dat hij erin slaagt dit te vermengen met een spannende familiekroniek, hysterisch realistische taferelen en socioculturele commentaar is een prestatie op zich. Bovendien is het hoofdpersonage gelukkig geen larmoyant, tragisch figuur.
Noch mossel, noch vis, want: De magisch-realistische uitstappen en het doorbreken van de vierde muur zijn er eigenlijk te veel aan. Ook doet Eugenides er soms nogal lang over om tot de kern van de zaak te komen zonder dat het waarde toevoegt aan het boek.
Aanbevolen voor: Wie geïnteresseerd is in immigrantenverhalen met een twist, Bildungsromane met een origineel uitgangspunt of wie denkt dat de man op zijn lauweren is blijven rusten na “The Virgin Suicides”.

Two zero zero years achterute

2011-09-06T13:52:00.000-07:00

Auteur: Maarten H. Rijkens

Titel: I always get my sin
Taal: Nederlands
Categorie: non-fictie, comedy
Jaar van eerste uitgave: 2010
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Overzicht, aan de hand van de fases van een zakenmeeting, van het soms lachwekkend kromme Engels waar Nederlanders (en dus bij uitbreiding Nederlandstaligen) zich van durven bedienen, met alle hilariteit vandien.
Wat ik geleerd heb: Blijkbaar bestaan er mensen die dus echt “how do you do and how do you do your wife?” zeggen.
I got my sin, want: Sommige scheve wendingen in het ‘Dunglish’ zijn zo absurd geestig dat je je er onmiddellijk een overstresste zakenman bij kan voorstellen die recht van tussen de rapen getrokken is.
I do not hate you welcome, want: Er staat nergens echt uitleg bij waarom iets fout is of hoe men het echt zegt, wat Engelstaligen verkeerd zouden begrijpen of waarom (voor eventuele Engelstalige lezers) Nederlandstaligen zulke dingen zouden zeggen – een gemiste kans. Er staan een aantal zinswendingen in die niet eens fout zijn. Ook: comic sans. Bij God, gebruik geen comic sans. En er zit een hele passage in die rechtstreeks van internet geript is.
Aanbevolen voor: Wie het boek gratis krijgt, voor de rest is het de moeite niet. Zelfs niet voor een paar euro.

Een Tsjech met pech

2011-08-30T14:41:00.001-07:00

Auteur: Milan Kundera

Titel: The Unbearable Lightness of Being
Taal: Engels (vertaald uit het Tsjechisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1984
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van mijn vriendin
Synopsis: Over een verbrokkelde periode van ruwweg twintig jaar worden de levens van een zestal personages, van wie het merendeel Tsjechen, gevolgd. Verraad, trouw, tederheid, politiek, liefde en een forse scheut literatuurfilosofie vormen een in elkaar gehaakt lappendeken van motieven die benaderd worden uit verschillende invalshoeken.
Een Praagse Lente, want: Ondanks de weinig benijdenswaardige status van een hedendaagse klassieker (“kan alleen maar teleurstellen!”) en de zware thema’s die het boek aankaart, leest Kundera’s beroemdste roman enorm vlot en voelt hij op geen enkel moment geforceerd aan. Het postmoderne aspect bemoeilijkt de lezing niet – het versterkt ze zelfs. Er komen ook een hoop erg pakkende, diepmenselijke observaties bij over geluk en liefde, op een onsentimentele, authentieke manier die in literatuur stilaan zeldzaam is.
Een Fluwelen Scheiding, want: Naar het einde toe worden de personages vager, schetsmatiger en iets ongeloofwaardiger, maar dat is eigenlijk geen punt van kritiek.
Aanbevolen voor: Iedereen die dit boek wenst terug te stelen uit de klauwen van mensen die er hip mee komen doen dat ze Kundera gelezen hebben.

Een grappige Belgenmop

2011-08-26T14:39:00.000-07:00

Auteur: Dylan van Eijkeren

Titel: Het beste land ter wereld
Taal: Nederlands
Categorie: nonfictie, egodocument, journalistiek
Jaar van eerste uitgave: 2008
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen van mijn vriendin
Synopsis: Van Eijkeren toert een winter lang rond door België op een semisystematische manier, toetst zijn Nederlandse vooroordelen over de zuiderburen, en krijgt af en toe gezelschap van zijn luie midlifecrisisvriend Hunter.
Hartstikke leuk, want: Van Eijkeren schrijft anekdotisch maar onderhoudend, heeft een ironische blik als buitenstaander maar verglijdt zelden in typisch Nederlandse clichés over België. Hij doet ook niet sentimenteel over de politieke crisis.
Opgesodemieterd, want: Je voelt dat van Eijkeren zich duidelijk meer laat gaan en gestructureerder schrijft over Vlaanderen door de veel kleinere taalafstand, waar hij Wallonië en de Oostkantons benadert met een exotischer invalshoek.
Aanbevolen voor: Belgische lezers die zich gewillig laten amuseren door een Nederlander die toch een beetje dweept met het land en af en toe erg rake schetsen neerzet van Belgen, ongeacht van welk landsdeel ze komen.

Opa schrijft over robots

2011-08-24T14:37:00.000-07:00

Auteur: Isaac Asimov

Titel: Robot Visions
Taal: Engels
Categorie: fictie, essays, bloemlezing
Jaar van eerste uitgave: 1988
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen van mijn vriendin
Synopsis: Een bundeling kortverhalen van sf-grootmeester Asimov, aangevul met enkele essays. De bundel bevat ondermeer zijn bekende ‘Bicentennial Man’, een paar verhalen waarin zijn vaak gebruikte robopsychologe Susan Calvin voorkomt, en ook één van zijn dedectieveverhalen met zijn klassieke duo Elijah Baley, een mens, en R. Daneel Olivaw, een robot.
Geef me een positronisch brein, want: Ondanks de decennia en de soms verouderde voorspellingen, hebben veel van Asimovs kortverhalen niks ingeboet aan vertelkracht en logica. Soms zie je zijn pointe al aankomen, maar meestal niet. Asimov verstond de kunst van met een vrij beperkt talent een maximaal rendement te halen.
Verbied alle robots, want: In zijn essays durft Asimov wel eens in herhaling vallen, waardoor hij eerder als een echte oude man dan een vriendelijke opa voorkomt. Ook zijn voorspellingen omtrent het toen nog embryonale internet zijn aandoenlijk naïef en op bepaalde manieren erg raak, maar weinig onderbouwd.
Aanbevolen voor: Wie normaal geen sf leest en wars staat tegenover het genre, of wie graag opnieuw kennis maakt met een oude, haast ambachtelijke meester in de vertelkunst.

Russisch crapuul

2011-08-14T13:36:00.000-07:00

Auteur: Anna Politkovskaja

Titel: Russisch dagboek
Taal: Nederlands (vertaald uit het Russisch)
Categorie: nonfictie, egodocument, journalistiek
Jaar van eerste uitgave: 2006
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen van mijn vriendin
Synopsis: Politkovskaja beschrijft ongeveer dag na dag de Russische politieke actualiteit vanaf de officiële eerste verkiezing van Poetin tot het einde van 2005, met de stapsgewijze ontmanteling van de prille Russische democratie en alle absurditeit, inertie en wreedheid vandien.
Glasnost, nu, want: Dat Politkovskaja uiteindelijk vermoord werd, geeft haar dagboek een extra urgentie. Het hele, vrij lijvige document, werpt een vernietigende blik op het moderne Rusland als een kleptocratie die geregeerd wordt door crapuul van de bovenste plank. Sommige passages zijn bijzonder aangrijpend en verkillend. Ze begraven voorgoed de internetmythe van Poetin als een soort benevolente dictator.
Njet, want: De vertaling vertoont enkele merkwaardigheden, wat haastwerk doet vermoeden. Ook het hele register aan persoonlijkheden en gebeurtenissen is niet altijd even makkelijk om te volgen.
Aanbevolen voor: Politieke beesten die op zoek zijn naar een scherpe analyse van hedendaags Rusland, of mensen die iets willen bijleren over de Poetins politiek buiten de gewoonlijke media om.

I'm leaving today

2011-08-11T13:35:00.000-07:00

Auteur: Frederick Morel

Titel: The Ferris Wheel
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2011
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriendin
Synopsis: Paul besluit zijn vrouw en zijn kleurloze burgerbestaan te verlaten voor zijn eerste liefde – New York, afgewisseld met flashbacks naar zijn leven als student in en intens verbonden met de stad
Start spreading the news, want: Een Vlaming die debuteert met een Engelstalige roman is altijd weer wat anders. Door het hoge tempo en gebrek aan overbodige scènes leest het boek vlot weg. De stilistische trouvailles zijn leuk en storen niet, wat anders wel vaker verkeerd zit bij debuten. De droomsequensen over het reuzenrad zijn pakkend.
Wake up in a city that never sleeps, want: Het hoofdpersonage heeft uiteindelijk niet zo veel te vertellen, en buiten George lijken alle randpersonages ook erg afgevlakt te zijn. Jammer ook dat het layoutwerk niet zo goed geslaagd is.
Aanbevolen voor: Lezers die nieuwsgierig zijn of een Vlaming zonder haperingen in het Engels kan schrijven (het antwoord is ja).

Hemingway op een haar na

2011-08-07T15:38:00.000-07:00

Auteur: Clem Schouwenaars

Titel: De seizoenen
Taal: Nederlands
Categorie: egofictie
Jaar van eerste uitgave: 1972
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Nauwelijks verhuld alter ego Anton Zevenbergen verhuist koppig naar ruraal West-Vlaanderen om er eenzaam het hoofd te bieden aan een depressie en een gebroken hart. Hij komt bijna tot zelfmoord op dezelfde wijze als zijn vader.
Naar de Cayenne, want: Schouwenaars weet erg meeslepend en helder te schrijven over gevoelens, landschappen en het vaak brutale landelijke leven zonder ooit te vervallen in bitter naturalisme. Hij is op zijn best als hij niet oordeelt maar handelt, en op zijn eerlijkst is hij ook op zijn mooist.
Beter terug naar Antwerpen, want: Het misogyne kantje van Schouwenaars is storend, en ook voor zijn politieke bespiegelingen moet je het boek niet lezen.
Aanbevolen voor: Iedereen die een jammerlijk vergeten auteur wil herontdekken.

De wereld is reeds SF

2011-07-28T15:34:00.000-07:00

Auteur: William Gibson

Titel: Zero History
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2010
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Hollis Henry en Milgrim zijn elk bezig met een ander aspect van een PR-zaak in de modewereld voor de schimmige marketingmogul Hubertus Bigend. Ze komen ermee in lastig vaarwater en trekken de aandacht van de verkeerde mensen.
Aanrader, want: Gibsons extreme aandacht voor detail in zijn omgevingen en personages is opmerkelijk. Hij weet ook de huidige wereld gestalte te geven op een manier dat de lezer beseft dat we eigenlijk al in een sf-maatschappij leven. En elke passage met de macchiavellistische Belg Bigend is om van te smullen.
Afrader, want: Soms komt Gibsons textuurfetisj erg pedant over, en de uiteindelijke plotonthulling is nogal flauw. Ik kreeg de indruk dat hij zijn afwikkeling nog zat te bedenken terwijl hij aan het schrijven was, en dat is meestal geen goed teken.
Aanbevolen voor: Hippe lezers die houden van gestileerde technologie-thrillers.

Reagan en Thatcher als voodoomeesters

2011-07-10T14:32:00.000-07:00

Auteur: Francis Wheen

Titel: How mumbo-jumbo conquered the world
Taal: Engels
Categorie: non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2008
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van mijn vriendin
Synopsis: In een reeks essays buigt Wheen zich over recente politieke en economische hypes zoals trickle down economics, de Derde Weg, postmodernisme, new age, de kretologie van modern zakendoen en de politiek van het sensationele en sentimentele.
Aanrader, want: Op een begrijpelijke en vaak grappige manier laat Wheen zowel links als rechts door de mand vallen in hun retoriek, met als uitgangspunt een pleidooi voor een terugkeer naar waarden van de Verlichting, zoals pragmatiek, redelijkheid en matiging. Er worden weinig onderwerpen uit de weg gegaan.
Afrader, want: Voor ernstige, essayistische non-fictie is de bronvermelding nogal raar. Ook de ontmaskering van de retorische strategieën van de huidige politieke en economische machinisten is interessant, maar lijkt meer een conclusie impliciet te houden in plaats van dat wordt gesproken over oplossingen.
Aanbevolen voor: Lezers met een onbevangen, scherpe blik die soms ook bereid zijn zich met hun eigen vooroordelen te laten confronteren.

Ruraal Rusland in historische vogelvlucht

2011-06-19T14:30:00.000-07:00

Auteur: Peter d’Hamecourt

Titel: Toen Napoleon Maly verliet
Taal: Nederlands
Categorie: egodocument, geschiedenis
Jaar van eerste uitgave: 2010
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van mijn moeder
Synopsis: d’Hamecourt beschrijft aan de hand van de geschiedenis van het dorp Malojaroslavets de bredere Russische geschiedenis van 1812 tot nu, en vooral de effecten op de lokale bevolking, met veel anekdotes en stemmen van gewone Russen.
Da, want: Het is eens wat anders dan een kurkdroog naslagwerk. Het verbindt de grote momenten in de moderne Russische geschiedenis met de bevolking van een dorp enkele honderden kilometers van Moskou, en geeft vooral ook een persoonlijker inzicht in vele principes en beleidsmaatregelen van de tsaren, de Sovjets en het postcommunistische Rusland, zonder opvallend politiek gekleurd te worden.
Njet, want: De familiegeschiedenissen van het dorp vervallen soms wel in de fout van rijen namen en gebeurtenissen te worden zonder dat je je als lezer betrokken voelt. Soms is de focus ook wat onduidelijk omdat het boek probeert de helft van het dorp ergens wel een plek te geven.
Aanbevolen voor: Mensen die houden van volksere geschiedenis en slechts een basiskennis hebben van de Russische geschiedenis.

Angst die het gezicht doet wegsmelten

2011-06-04T10:09:00.000-07:00

Auteur: Jeroen Brouwers

Titel: Bezonken rood
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1981
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen van een vriendin
Synopsis: Brouwers haalt trauma’s op van zijn kleutertijd in de Jappenkampen in Indonesië, een lang vervlogen affaire en zijn diverse problemen van haat, ziekte, angst en zelfhaat om er mee om te gaan.
Aanrader, want: Zonder meer en terecht één van de grootste hedendaagse klassiekers in de Nederlandse literatuur. Brouwers is sowieso stilistisch op de top van zijn kunnen, en is bijzonder brutaal in het beschrijven van zijn paniekaanvallen, moeilijke verhouding tot intimiteit en zijn nog steeds overeind staande haat tegenover de oorlogsmisdaden die de Japanners begingen in Indonesië.
Afrader, want: De mijmeringen over de affaire met Liza lijken soms wat bij het haar gesleurd om een geforceerd gefantaseerd rustpunt in te bouwen. Het boek is al sterk genoeg op zichzelf.
Aanbevolen voor: Iedereen, eigenlijk. Vooral ook mensen die wel eens een ‘goed boek’ willen lezen maar er niet toe komen uit tijdsgebrek. Want ondanks zijn zware thema’s is ‘Bezonken rood’ ook tamelijk dun.

Boosaardige hippies met bijlen

2011-05-24T09:05:00.000-07:00

Auteur: John Barnes

Titel: Daybreak Zero
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2011
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht in Stockholm
Synopsis: Tweede deel van een beoogde trilogie over een post-apocalyptisch Amerika. De wereld werd hierin in 2024 haast verwoest door een mysterieuze groep extreemlinkse, gewelddadige hippies die zichzelf “Daybreak” noemen.
Aanrader, want: Barnes slaagt erin ondanks zijn wat manke premisse een geweldige pageturner te schrijven. Op veel vlakken is het ook een deprimerend realistische weergave van hoe de Verenigde Staten er zou kunnen uitzien, een jaar na de apocalyps.
Afrader, want: Barnes is nogal graag visceraal in het beschrijven van de haat en wreedheid van mensen, en ergens is het idee dat hippies veranderen in zelfmoordterroristen zo belachelijk dat het onvoorstelbaar wordt. Bovendien zijn sommige personages volledig van bordkarton.
Aanbevolen voor: Mensen die niet zo dom waren als ik om te beginnen met het tweede deel, en liefhebbers van post-apocalyptische literatuur die zin hebben in een tussendoortje.

Portrait of the artist as a young whiner

2011-05-02T13:41:00.000-07:00

Auteur: Paul De Wispelaere

Titel: Een eiland worden
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1963
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Een jonge nietsdoender in het decennium na Wereldoorlog II komt erachter dat hij de benepen manier van leven van zijn ouders en zowat iedereen rondom hem verafschuwt, en blijft een spel spelen van aantrekken, afstoten, obsessie en gelatenheid met zijn ‘grote liefde’ (meer een soort project).
Aanrader, want: Hoewel er thematische overeenkomsten zijn met Reves De avonden schrijft De Wispelaere stilistisch nog beter. Bijna elke zin is om van te eten, zeker als je weet dat dit zijn debuut was.
Afrader, want: Een onsympathiek hoofdpersonage is per definitie geen probleem, maar De Wispelaere laat hem te veel overkomen als een cynicus die zijn eigen mislukkingen voortdurend door handige kunstgrepen probeert te rechtvaardigen. Zijn analyses zijn scherp, maar zijn arrogantie werkt op de zenuwen.
Aanbevolen voor: Lezers die houden van een mooie stijl, voldragen zinnen en die niet al te veel tijd hebben.

Gerechtigheid in Alabama

2011-04-22T13:45:00.000-07:00

Auteur: Harper Lee

Titel: To Kill a Mockingbird
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1960
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen van mijn vriendin
Synopsis: Een jong blank meisje groeit op in het Alabama van de jaren ’30, waar racisme en segregatie normaal zijn. Haar vader, een advocaat, moet een zwarte man verdedigen die beschuldigd wordt van het verkrachten van een blank meisje.
Lezen, want: Dit boek wordt terecht gezien als een klassieker, ondanks het feit dat het Lee’s enige fictiewerk ooit was. Door de ogen van een kind zien we een genuanceerd en tezelfdertijd erg recht door zee beeld ontstaan van hoe het landelijke Diepe Zuiden in elkaar zat in de jaren ’30, waarbij geen enkel thema uit de weg wordt gegaan maar door de heldere stijl en het hoge tempo er ook niks dik opgelegd wordt. “To Kill a Mockingbird” is een moordende pageturner, met bovendien het eigenlijke hoofdpersonage, Atticus Finch, als een realistisch maar enorm bewonderenswaardig en principieel hoofdpersonage dat weinig gelijken kent in de literatuur.
Niet lezen, want: Je haat lezen? Misschien is het begin een beetje traag, maar dat zeg ik alleen maar omdat ik niet het gevoel wil hebben dat ik niets gezegd heb.
Aanbevolen voor: Iedereen.

Mescaline wordt nooit oud

2011-04-03T12:40:00.000-07:00

Auteur: Aldous Huxley

Titel: The Doors of Perception
Taal: Engels
Categorie: egodocument
Jaar van eerste uitgave: 1954
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: Huxley beschrijft zijn ervaringen met mescaline over een zonnige namiddag, in een gecontroleerde setting bij een dokter. En ja, The Doors ontleenden hun naam aan dit werk. De naam van het werk is zelf dan weer afgeleid uit The Marriage of Heaven and Hell van William Blake, waar Huxley overigens vrij prominent naar verwijst in zijn gedachtengangen.
Aanrader, want: Ondanks het thema (druggebruik) is het erg korte boekje zeer helder geschreven, en bulkt het van de kruisverwijzingen naar allerlei filosofische, religieuze en esthetische opvattingen die zeker een bron van discussie kunnen vormen met mensen die het ook gelezen hebben.
Afrader, want: Als je niet thuis bent in de brede literaire en culturele achtergrond van Huxley, kan het zwaar zijn om te volgen. Ook wie een wonderbaarlijk trippende Engelseman verwacht had, is er aan voor de moeite.
Aanbevolen voor: Lezers die graag een filosofische dressing hebben over hun egodocumenten, of gewoon nieuwsgierig zijn naar de effecten van mescaline zonder het zelf te willen proberen.

Gêne, waanzin en andere typisch menselijke zaken

2011-04-01T12:33:00.000-07:00

Auteur: Fjodor Dostojevski

Titel: The Eternal Husband and Other Stories
Taal: Engels (vertaald uit het Russisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1997 (met verhalen uit Dostoekvski’s volledige carrière)
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: Dit is een verzameling kortverhalen van de hand van Dostojevski. Ze laten zich best samenvatten als schetsen van verstoorde menselijke relaties en de fouten die mensen maken door hun medemens volkomen verkeerd in te schatten. De focus ligt op het langste verhaal, het titulaire The Eternal Husband.
Aanrader, want: Dostojevski had een uniek gevoel voor sociale mores, en kan feilloos geloofwaardige mislukkelingen neerzetten. Hij is op zijn best als hij erg diep in zijn personages kruipt, en hun handelingen, gedachten en gevoelens, hoe absurd of belachelijk ook, voor henzelf erg plausibel blijft neerzetten. Vooral A Nasty Anecdote, Bobok en Dream of the Ridiculous Man zijn hier bijzonder sterk in.
Afrader, want: Sommige dialogen komen wat gekunsteld over, en hier en daar komt hij nogal traag terzake. De soms nogal plotse plotwendingen durven ook wel eens goedkoop overkomen.
Aanbevolen voor: Iedereen die houdt van realistische pageturners met interessante personages.

Augustin, haal de dildo

2011-02-27T07:48:00.000-08:00

Auteur: Donatien Markies de Sade

Titel: Filosofie in de slaapkamer
Taal: Engels (vertaald uit het Frans)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1795
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van mijn vriendin
Synopsis: Drie decadente Franse aristocraten spannen samen om een jong meisje te indoctrineren in hun theorieën over amoraliteit en seksueel hedonisme, met een fikse dosis moederhaat er gratis bij.
Meer, want: Sommige van De Sades ideeën, of hij ze nu zelf echt geloofde of niet, zijn verrassend modern, zelfs naar onze normen, en zetten aan het denken over de erg burgerlijke conventies van zowel zijn eigen als onze tijd. Ook de naadloze overvloeing van het verheven aristocratische stijlregister in het platvloerse, pornografische register van zijn expliciete scènes werkt erg goed.
Genade, want: Het essay dat De Sade er middenin gooide staat als een tang op een varken. Sommige personages krijgen ook erg weinig te doen en lijken meer op sparring partners in Socratische dialogen dan wat anders.
Aanbevolen voor: Mensen die denken dat De Sade alleen maar schreef over seksuele foltering en stront eten.

De maanlanding was nep

2011-02-19T07:46:00.000-08:00

Auteur: Viktor Pelevin

Titel: Omon en de race naar de maan
Taal: Nederlands (vertaald uit het Russisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1992
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van de bibliotheek
Synopsis: De jonge Omon traint in een geheime ondergrondse basis om een zogezegd onbemande maanlanding uit te voeren voor de Sovjets. Alles, maar dan ook alles eraan is compleet nep. Zelfs wat nep is, is nep.
Hef een glas vodka, want: De satire op de imagobezorgdheid van de Sovjetunie is zo sterk doorgedreven dat je er soms wel mee moet lachen.
Naar de zoutmijnen ermee, want: De personages lijken allemaal erg dom, en dat werkt nogal vervelend.
Aanbevolen voor: Mensen die denken dat Russische literatuur nooit grappig kan zijn.

Razernij en bitterheid

2011-02-12T07:44:00.000-08:00

Auteur: Fjodor Dostojevski

Titel: Aantekeningen uit het ondergrondse
Taal: Nederlands (vertaald uit het Russisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1864
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van de bibliotheek
Synopsis: verbitterde, hatelijke Rus van middelbare leeftijd fulmineert tegen de maatschappij en is een all-round zieligaard
Het is altijd beter als ze nog underground zijn, want: Het boek, dat al bij al niet lang is, neemt een lange aanloop maar mondt uit in een kopstoot van een finale, met erg sterke dialogen en meesterlijk geschreven personages die ondanks hun lamentabele toestand erg veel zinnigs te zeggen hebben over hoe mensen met elkaar omgaan. Bovendien is het ook al erg ver verwijderd van laat-romantische of realistische conventies, waardoor het nog steeds erg hedendaags werkt.
Blijf maar in die ondergrondse, want: Sommige scènes zijn zo pijnlijk dat de plaatsvervangende schaamte voor het personage te sterk kan worden. De eerste, essay-achtige hoofdstukken zijn ook minder interessant en iets te onvast van stijl.
Aanbevolen voor: Wie Dostojevski wil lezen maar niet de moed heeft onmiddellijk al te beginnen met het zware werk.

Oermoedercomplex

2011-01-20T07:40:00.000-08:00

Auteur: Bryan Sykes

Titel: De zeven dochters van Eva
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2001
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend door een collega
Synopsis: Sykes beschrijft zijn zoektocht en onderzoek naar de 'oermoeders' van de mensheid via mitochondriaal DNA.
Elementary, dear Watson & Crick, want: Als Sykes over zijn concrete onderzoeken schrijft, en de weg die mitochondriaal DNA heeft afgelegd als betrouwbare indicator om bepaalde historische kwesties te helpen oplossen, is hij zonder meer boeiend.
Een Mengele van de taal, want: De uitgebreide, narratieve beschrijvingen van zijn oermoeders zijn nogal saai, en het boek schiet ook nogal onvast uit de startblokken. Sykes is niet erg goed in fictie.
Aanbevolen voor: Lezers met een interesse in wat prehistorie en erfelijkheid.

Leven als Satan in Moskou

2011-01-15T07:43:00.000-08:00

Auteur: Michail Boelgakov

Titel: De Meester en Margarita
Taal: Nederlands (vertaald uit het Russisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1966 (ongecensureerd en geredigeerd in 1989)
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van de bibliotheek
Synopsis: Satan, in de gedaante van professor/illusionist Woland, komt terug naar de mensenwereld en landt met zijn gevolg in het Moskou van de jaren '30.
Heil Satan, want: De dialogen en settings vonken langs alle kanten, de politieke en culturele beschouwingen staan humor en tempo geenszins in de weg, en de lezer krijgt er nog een erg mooie, zij het geliterariseerde romance bij op de koop toe.
Liever terug naar de kerk, want: Bezdomniy en soms ook de Meester kunnen wel eens saaie zeurkousen zijn.
Aanbevolen voor: Mensen die een introductie willen tot Russische literatuur die hen niet onmiddellijk in de 19e eeuw onderdompelt.

Oubollige masturbatie

2011-01-04T12:05:00.000-08:00

Auteur: Johan Daisne

Titel: De trap van steen en wolken
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1941
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verjaardagscadeau
Synopsis: Een jonge doctorandus in de wetenschappen heeft gezondheids- en liefdesproblemen en schrijft intussen een boek.
Wat heb ik geleerd: De mooiste landschappen en zelfs de best beschreven personages zijn oersaai als de dialogen slecht zijn.
De trap op, want: Ondanks Daisnes wat statige, oubollige reputatie kon ik niet zeggen dat de man zijn métier niet beheerste. Integendeel, zijn erg poëtische beschrijvingen bevatten hier en daar enkele stilistische juwelen waar veel moderne Nederlandstalige schrijvers nog wat van kunnen leren.
Van de trap gevallen, want: Het hele boek geurt enorm naar Daisnes eigen, erg mannelijk gerichte fantasie. Dat valt enigszins te vergeven voor het boek waar zijn hoofdpersonage aan werkt, maar je merkt al snel dat ook het boek zelf daar een reflectie van is. De vrouwelijke personages zijn maar verlengstukken van het ego van de mannelijke personages.
Aanbevolen voor: Ouderwetse, licht misogyne romantici met een vreemd beeld van de liefde, of mensen die het boek alleen willen lezen voor z’n uitgekiende, complexe structuur.

Manifeste poëzie

2010-09-20T13:49:00.000-07:00

Auteur: Hedwig Speliers

Titel: De tong van de dichter
Taal: Nederlands
Categorie: poëzie-analyse / poëtica
Jaar van eerste uitgave: 1992 (?)
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verplichte lectuur
Synopsis: Constructie en reconstructie van een formalistische poëtica aan de hand van een bespreking van een buslading contemporaine dichters.
Wat ik geleerd heb: Hoe een precies geconstrueerde poëtica ook eerder verhelderend en ondersteunend kan werken dan verstikkend.
Aanrader, want: Bij “poëtica” stelt iedereen zich normatieve, bombastische werken voor met een air van platonisme, wat hier helemaal niet het geval is. Speliers komt altijd ter zake, beargumenteert zijn standpunten met raak gekozen voorbeelden en getuigt bovendien van een enorme eruditie als het aankomt op Nederlandstalige poëzie uit de 20ste eeuw.
Afrader, want: Je zal niet graag lezen dat o.m. Jotie ’t Hooft op de korrel genomen worden, of je gruwt van formalisme en structuralisme.
Aanbevolen voor: Schrijvers zowel als critici die het serieus voor hebben met poëzie.

Salsa en pathos

2010-09-10T13:48:00.000-07:00

Auteur: Felipe Alfau

Titel: Chromos
Taal: Engels
Categorie: roman
Jaar van eerste uitgave: 1990 (maar verborgen ergens in een lade sinds 1948)
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verjaardagscadeau
Synopsis: Het wel en wee van een groep Spaanse immigranten in New York, en hun onlosmakelijke band met het thuisland, gezien door de lens van het neutrale hoofdpersonage, de maniëristische Don Pedro en de semiliteraire schurk Garcia.
Wat ik geleerd heb: Hoe geobsedeerd Spanjaarden kunnen zijn met hun identiteit als Spanjaard. Dubbel ironisch ook dat Alfau in Barcelona geboren was (en dus Catalaan) en veel van zijn personages Madrilenen zijn. Bovendien heb ik geleerd dat de Spaanse cultuur als één van de weinige Europese culturen me eigenlijk geen bal interesseert.
Olé, want: Alfau wordt geroemd als een voorloper van de postmodernen, en werd pas herontdekt in de jaren ’90, kort voor zijn dood.
Soy no marinero, want: Erg veel passages doen nogal oubollig en meanderend aan, en het verhaal in het verhaal is eigenlijk te larmoyant om volop ironisch beleefd te worden. Emoties laaien weliswaar hoog op in het boek, maar al te vaak blijven ze dobberen aan de oppervlakte, waardoor er pagina’s lang in principe niks gezegd wordt of dat de lezer geen interessante (niet-clichématige) inzichten worden geboden in de Spaanse cultuur.
Aanbevolen voor: Hipsters die graag een minder bekend boek lezen en houden van Spanje.

From Nergenshuizen, with love

2010-07-12T14:10:00.000-07:00

Auteur: Paul De Wispelaere

Titel: Brieven uit Nergenshuizen
Taal: Nederlands
Categorie: autobiografische briefroman
Jaar van eerste uitgave: 1986
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Oudere, bezadigde schrijver schrijft brieven aan een jonge vrouwelijke fan.
Wat ik geleerd heb: Niet alle oudere mannen die het aanleggen met jonge vrouwen zijn sleazebags eerste klas, en vooral ook dat er nog over de liefde kan geschreven worden in prachtig, hartverscheurend en herkenbaar proza dat nergens de clichétoer opgaat.
Aanrader, want: De herkenbaarheidsfactor is altijd groot.
Afrader, want: Je leest niet graag schrijvers die schrijven over schrijven (want daar gaat het ook over).
Aanbevolen voor: Al wie graag literatuurkritiek vermengd ziet met een stevige scheut nostalgie en onversneden, wondermooie romantiek.

Prachtige boeren

2010-05-03T10:02:00.000-07:00

Auteur: Hugo Claus

Titel: Het verdriet van België
Taal: Nederlands
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1983
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: uitgeleend door een vriend
Synopsis: De volop puberende Louis Seynaeve beleeft de jaren voor, tijdens en na Wereldoorlog II in het fictieve Zuid-Westvlaamse Walle, samen met een enorm netwerk aan personages.
Wat ik geleerd heb: Dat Claus er als geen ander in slaagt om rechtstreeks uit de jaren '30 en '40 de Vlaamse volksaard te schetsen die ook vandaag nog bestaat. En ook wel de pure stommigheid waarom mensen soms dingen doen die verregaande gevolgen kunnen hebben.
Aanrader, want: Dit is zonder twijfel het magnum opus van Hugo Claus, waarin hij een bijzondere taalvirtuositeit, diepgang, realisme, fantasie en humor met elkaar vermengd tot een meer dan 800 pagina's tellende pageturner.
Afrader, want: Dikke boeken zijn niet je ding.
Aanbevolen voor: Iedereen die van Claus het idee heeft dat hij maar een vuilschrijver was, of dat zijn teksten soms te ontoegankelijk en stuurs zijn. Verder ook gewoon iedereen die een venster wil zien op Vlaanderen.

Gemene filosofen

2010-01-05T12:26:00.000-08:00

Auteur: Karl Raimund Popper

Titel: The Open Society and its Enemies
Taal: Engels
Categorie: Non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 1945
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: overgekocht van een vriend
Synopsis: In dit tweedelige werk laat Popper zijn licht schijnen over de verregaande politieke implicaties van Plato, Hegel en Marx (en in mindere mate een aantal andere filosofen), waarin deze illustere figuren ontmaskerd worden als absolute tegenstanders van de democratie en de open samenleving.
Wat ik geleerd heb: Dat Hegel een oerconservatief was en dat Plato er een aantal rare ideeën op na had gehouden, wist ik al, maar nieuw was wel het tot halfzachte idiotie reduceren van Aristoteles’ politieke filosofie en de controversiële stelling dat Marx’ filosofie automatisch leidt tot totalitarisme.
Aanrader, want: Plato is nog nooit zo overtuigend met de grond gelijk gemaakt, en met hem onmiddellijk ook alle totalitairen en utopische denkers. Popper pleit door zijn kritiek hartstochtelijk voor het besef van de feilbaarheid van politieke structuren, en dat wat wij zien als aanmodderen belangrijker is dan glorieuze revoluties.
Afrader, want: Je leest niet zo graag politieke filosofie, of je bent zelf totalitair.
Aanbevolen voor: Mensen met enige noties van de besproken filosofie en een interesse in politiek.

Boosaardigheid op het boerenerf

2009-12-26T08:25:00.000-08:00

Auteur: Hugo Claus

Titel: De metsiers
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1950
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau van een vriend
Synopsis: Een boerendorp zit met allerlei donkere persoonlijke geheimen vlak na Wereldoorlog II. Verraad, abortus, incest, mentale handicaps en bijzonder virulent geroddel vormen de potpourri aan thema’s.
Aanrader, want: Dit is Claus’ romandebuut (hij was 19 toen hij het schreef) en al bijzonder goed geschreven. Het meervoudige vertelperspectief helpt mee de plot stukje bij beetje te onthullen en toch nog genoeg over te laten aan de verbeelding. Ook de personages zijn op een bijna Buyssiaanse wijze overtuigend neergezet.
Afrader, want: Je kan je mogelijk ergeren aan het feit dat Claus hier nogal duidelijk de mosterd gehaald heeft bij Faulkner, of je las liever meer over de oorlog zelf, die eigenlijk zelden vermeld wordt.
Aanbevolen voor: Zowel Claus-liefhebbers als Claus-bashers zouden dit moeten lezen, omdat het toont wat hij toen al in zijn mars had.

Met de cowboyhoed door Duitsland

2009-10-10T07:34:00.000-07:00

Auteur: Eric T. Hansen

Titel: Deutschland-Quiz
Taal: Duits
Categorie: Non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2007
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Hansen stelt een hele hoop vragen over Duitsland die niet alleen buitenlanders maar ook Duitsers zelf bezighouden, zoals “is de witte pens een Duitse uitvinding?”, “zijn de nazi’s of de Oost-Duitse communisten er het makkelijkst vanaf gekomen na het einde van het regime?” of “zullen Duitsers ooit uitsterven?”
Wat ik geleerd heb: Dat Duitsland enorm gefascineerd is door indianen, iets wat ik helemaal niet wist. Verder ook een massa weetjes over moderne Duitse cultuur en geschiedenis.
Aanrader, want: In toegankelijk Duits loodst Hansen de lezer door een pak thema’s, waarbij hij alles benadert met een milde vorm van humor, evenwel zonder ook heikele punten uit de weg te gaan.
Afrader, want: Sommige thema’s worden nogal oppervlakkig verkend, en ondanks alles is het boek toch nog het meest gericht op Duitsers zelf als publiek.
Aanbevolen voor: Iedereen die graag op ontspannende wijze wat meer te weten wil komen over de Duitse identiteit voorbij de gewone basisfeiten.

Schotse dwergen

2009-08-20T13:26:00.000-07:00

Auteur: Terry Pratchett

Titel: The Wee Free Men
Taal: Engels
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 2003
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen voor mijn verjaardag
Synopsis: Een jong meisje ontdekt dat ze een heks is, en moet strijden tegen een overjaarse MILF om haar irritante kleine broertje terug te krijgen uit een droomwereld. Daarbij wordt ze bijgestaan door een legioen blauwgeverfde kabouterachtigen, die zichzelf de Mac Nac Feegles of "wee free men" noemen.
Wat ik geleerd heb: Dwergen en kabouters, in gelijk welke hoedanigheid, spreken altijd, maar dan ook altijd Schots Engels.
Op naar Discworld, want: Pratchett schrijft vlot en onderhoudend, en ook al is het een boek dat meer bedoeld is voor kinderen, toch heb je niet echt het gevoel dat je tijd aan het verliezen bent.
Berg die toverstaf maar al op, want: Erg meeslepend of aangrijpend wordt het nooit, en je kan ondanks de geestige trouvailles met het traditionele fantasy-materiaal toch niet spreken van een baanbrekend boek.
Aanbevolen voor: Mensen die graag eens ontspannende, onnozele fantasy lezen.

Die vreselijke nozems toch

2009-07-04T08:57:00.000-07:00

Auteur: Pieter Aspe

Titel: Grof wild
Taal: Nederlands
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1998
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen naar aanleiding van een actie van de NMBS
Synopsis: Een koppel midlifers plant een week in een chalet in de Ardennen, met randanimatie van een bende bikers die de vrouw ingehuurd heeft om haar man wat avontuurlijker te maken. De bikers hebben echter andere opdrachten gekregen van ’s mans zakenvennoot.
Wat ik geleerd heb: Dat zelfs mijn beste onbevooroodeeldheid me er niet van kon weerhouden Grof wild een stinker van een tekst te vinden.
Reserveer je chalet, want: Je wil je er eindelijk van vergewissen of het waar is dat Aspe niet goed schrijft.
Liever een zeevakantie, want: Je hebt geen tijd om enkele uren door te brengen met een al bij al houterig geschreven verhaal dat haast ontploft van de clichés en hier en daar een geforceerde verwijzing voor de meerwaardezoeker bevat.
Aanbevolen voor: Wel, niemand.

Liefdeloze mensen in trenchcoats

2009-06-28T06:09:00.000-07:00

Auteur: Paul Auster

Titel: De New York trilogie (The New York Trilogy)
Taal: Nederlands (oorspronkelijk Engels)
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1987
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gewonnen op een tombola
Synopsis: Drie verhalen in New York waarin telkens een fundamenteel eenzaam personage langzamerhand geobsedeerd raakt door een zoektocht naar verborgen identiteiten en verhalen. Austers universum is niet een waar je vrolijk van wordt. Het is voor één keer niet het wereldleed, oorlog, corruptie of het homo homini lupus dat voor deze conclusie zorgt, maar eerder dieppersoonlijke karaktergebreken van zijn personages die ongezonde nieuwsgierigheid verkiezen boven een kans op geluk.
Wat ik geleerd heb: Paul Auster is een groot schrijver, omdat hij er in slaagt een ultiem postmodern werk neer te zetten dat op geen enkel moment arrogant of elitair overkomt. Ondanks de vrij eenvoudige verhaalstof blijft het boek tot op het laatste moment een onverbiddelijke pageturner.
Zet je fedora maar al op, want: Je wordt graag verrast door breinbrekers en plotmatige trouvailles, je gaat graag op in de sfeer van het New York waar stoom uit de trottoirs opstijgt en mensen nooit zijn wat ze lijken.
Deze laatste opdracht aanvaard je niet, want: Je bent niet klaar om mee af te dalen in de bittere monomanie van Austers personages, of je zal niet voorbij het iets zwakkere tweede verhaal raken.
Aanbevolen voor: Lezers die postmoderne literatuur graag een tweede kans willen geven, en liefhebbers van David Lynch.

In de negerij anno 1960

2009-06-18T06:03:00.000-07:00

Auteur: Jef Geeraerts

Titel: Ik ben maar een neger
Taal: Nederlands
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1962
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau gekregen
Synopsis: Dokter Matsombo, een évolué, verkast naar een dorpje in Congo met een grote hoeveelheid gestolen medicijnen vlak na de onafhankelijkheid. Hij maakt er grote sier als mooie jonge halfgod onder de dorpelingen, maar donderwolken van politieke instabiliteit pakken zich al gauw samen boven zijn zorgeloze bestaan. Matsombo heeft smetvrees en kijkt neer op zowel de onbeschaafde dorpelingen als de arrogante blanken.
Wat ik geleerd heb: De situatie in Congo anno 1960 was reeds precair, en het verhaal is nog altijd verbijsterend relevant voor de hedendaagse toestand waarin het land verkeert. Veel authentiek Congolese, rijke uitdrukkingen. Zwarte vrouwen zijn complexe roofdieren en prooien tegelijkertijd.
Word snel zelf een évolué, want: Het is nog steeds schrijnend hoe weinig Belgen weten over Congolezen en het koloniale verleden. In het beperkte tekstvolume worden enorm veel vragen en tegenstellingen opgeroepen waar de gemiddelde lezer anders niet snel aan zou denken.
Nog liever malaria, want: Je bent reeds een expert wat Congo betreft, of je bent een onherroepelijke racist of koloniale apologeet. Ook de soms iets te lang uitgesponnen repetitieve dialogen kunnen wel eens op de zenuwen werken.
Aanbevolen voor: Iedereen die een introductie wenst tot het leven in Congo vlak na de dekolonisatie.

Revolutie met bombastische trom

2009-05-20T06:12:00.000-07:00

Auteur: Jef Geeraerts

Titel: De zeven doeken der schepping
Taal: Nederlands
Categorie: Drama
Jaar van eerste uitgave: 1966
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: uitgeleend door een vriend
Synopsis: Een beschrijving, met zeer nauwkeurige regie-aanwijzingen, van de extreem burgerlijke, zelfgenoegzame maatschappij die over de loop van zeven akten in een extreemlinkse revolutie terechtkomt. Centraal staat een schilder, die in geen van beide maatschappijen thuishoort en door beide vanwege zijn libertijnse levensstijl uitgespuwd wordt. Vormelijk een drama, maar nooit echt bedoeld om opgevoerd te worden.
Wat ik geleerd heb: Dat men in Vlaanderen enkele decennia achterop kwam als het op de verhaalstof van George Orwells Animal farm aankwam.
Dit moet je lezen, want: Je houdt wel van een cynische verteller, en groteske spot met allerlei machtsinstanties gaat erin als zoete koek.
Laat maar extreem links liggen, want: Je hebt het niet zo voor het uiterst theatrale, karikaturale aspect van een maatschappijkritiek die zich met heel veel lawaai presenteert, maar eigenlijk niet vernieuwend is.
Aanbevolen voor: Beginnende lezers die lange zwarte coltruien dragen en naar jazz luisteren.

De kleine korporaal met duivelswenkbrauwen

2009-04-15T06:14:00.000-07:00

Auteur: Nicolas Sarkozy

Titel: Getuigenis (Temoignage)
Taal: Nederlands (oorspronkelijk Frans)
Categorie: Non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2008
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: uitgeleend door een vriend
Synopsis: Nicolas Sarkozy zet zijn politieke ideëen uiteen, doorspekt met anekdotes. Oorspronkelijke versie geschreven in volle campagnestrijd, en later aangevuld met enkele nota’s na zijn verkiezing tot president. Hij gaat ook in op enkele bekende voorvallen en zijn rivaliteit met Chirac.
Wat ik geleerd heb: Sarkozy is een stuk minder rechts dan men in het buitenland over het algemeen aanneemt, omdat het Franse politieke spectrum op zich al erg links is. Op papier komt hij helder en praktisch over, maar soms voel je dat hij wel kort door de bocht gaat. Het blijft natuurlijk propaganda.
Dit moet je lezen, want: Je wil meer weten over de politieke ideëen van de Franse president, toen hij nog geen president was. Je wil ook eens een boek van een politicus lezen waarin hij het heeft over concrete beleidsmaatregelen die niet krampachtig het centrum of de vaagheid opzoeken.
Laat maar links liggen, want: Politiek interesseert je niet, laat staan de Franse.
Aanbevolen voor: Nieuwsgierige zielen met een francofiel trekje, of politieke beesten met belangstelling voor het buitenland.

De groten der versregels

2009-02-22T12:37:00.000-08:00

Auteur: Hugo Brems (samensteller)

Titel: Dichters van deze tijd
Taal: Nederlands
Categorie: poëzie
Jaar van eerste uitgave: 1994
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen als cadeau
Synopsis: Selectie gedichten van Nederlandstalige dichters die geboren werden tussen 1905 en 1966. Alle grote namen zijn vertegenwoordigd, en ook enkele grotere prozanamen die zich af en toe eens aan poëzie waagden.
Aanrader, want: Wie zijn klassiekers wil bijspijkeren maar geen zin heeft aparte bundels te gaan kopen of de tijd niet wil nemen te kijken welke bundel of welk verzameld werk de moeite is, zal hier absoluut niet bedrogen uitkomen. Bovendien is een staalkaart van 20ste-eeuwse Nederlandstalige poëzie op zich al een boeiend en eclectisch gegeven aan stijlen, thema’s en taalvormen.
Afrader, want: Sommige oudere dichters komen nu echt oubollig en gezwollen over. Bovendien is de aanwezigheid van sommige prozaschrijvers licht vervelend (ik kijk naar jou, Lanoye). In een poging om relatief evenwichtig te zijn, is het soms ook jammer dat er niet gewerkt werd naar soortelijk gewicht of blijvende impact van de dichter.
Aanbevolen voor: Iedereen die kennis wil maken met een brede greep uit de betere en beste Nederlandstalige dichtregels van 1920 tot ongeveer 1990 en niet per se z'n toevlucht wil nemen tot die goddelijke misantroop Komrij.

Zielige mensen

2008-11-10T08:45:00.000-08:00

Auteur: Jeroen Brouwers
Titel: Geheime kamers
Taal: Nederlands
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 2000
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Jelmer van der Hoff komt na jaren terug in contact met een oude jeugdliefde die met zijn vroegere beste vriend getrouwd is. Er komt duchtig wat ontrouw van, en vele intrieste scènes uit van der Hoffs zeer ongelukkige huwelijk. Veel is terug te voeren op een incident in de Ardennen.
Wat ik geleerd heb: Brouwers zit stilistisch bijzonder elegant.
Dit moet je lezen, want: Het boek won de Gouden Uil en diverse andere bekroningen. Het leest absoluut niet moeilijk.
Laat maar links liggen, want: In principe heeft het verhaal niet erg veel om het lijf, en het is alleen dankzij Brouwers’ uitgekiende stijl, vlotte dialogen en enkele symbolenspelletjes dat het verhaal uitgetild wordt boven het niveau van een gemiddeld liefdesdrama.
Aanbevolen voor: Pochers die alleen maar bekroonde literatuur willen lezen, of mensen die bang zijn van een klepper als Brouwers, en met iets makkelijks willen beginnen.

Het kan al eens tegenvallen

2008-08-19T12:48:00.000-07:00

Auteur: Dimitri Verhulst

Titel: Godverdomse dagen op een godverdomse bol
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2008
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen
Synopsis: Verhulst beschrijft de geschiedenis van de mensheid via het onpersoonlijke “het”.
Aanrader, want: Tja. Hier en daar is Verhulst erg grappig en pakt zijn perspectief wel.
Afrader, want: Eén stijloefening die een heel boek dicteert levert zelden goeie resultaten op. Ook hier niet. Soms is het gewoon te geforceerd, en niemand zat ook écht te wachten op ’s auteurs kijk op de wereldgeschiedenis, die voorspelbaar genoeg erg cynisch en reductionistisch is.
Aanbevolen voor: Diehard Verhulst-fans, maar die hebben ‘m toch al gelezen. Het is een mysterie waarom dit boek de Libris kreeg.

De bom die nooit bestond

2008-08-08T12:21:00.000-07:00

Auteur: Paul Verhaegen

Titel: Omega minor
Taal: Nederlands
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 2004
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Enkele door elkaar heen lopende verhaallijnen beschrijven de merkwaardige vriendschap tussen een jonge Vlaming en een oude Duitser in Berlijn, die een relaas doet over zijn jaren als ondergedoken Jood tijdens Wereldoorlog II. Er komen ook collaborerende Vlamingen, Amerikaanse wetenschappers, atoombommen en neonazi’s aan te pas.
Wat ik geleerd heb: Vlaamse literatuur hoeft – gelukkig – niet noodzakelijk steeds onder de kerktoren plaats te vinden om goed en levensecht te zijn. En ook stonden de nazi’s blijkbaar nog niet zo ver in hun ontwikkeling van atoomwapens als soms wel eens beweerd wordt.
Aanrader, want: Dit boek is een wervelwind van consequent stilistische hoogstand, meerdere aanknopingspunten met oeroude religie, vernietigende aanklachten tegen zinloos geweld en domheid, en een zonder meer epische vertelkracht.
Afrader, want: Je houdt niet zo van dikke boeken, en het einde is eerlijk gezegd een klein beetje onnozel.
Aanbevolen voor: Lezers van Nederlandstalige literatuur die eens wat anders willen dan broeierige plattelandsromans of miserie over marginalen.

Kettingzagen en merkkledij

2008-07-11T10:01:00.000-07:00

Auteur: Brett Easton Ellis

Titel: American psycho
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1991
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Patrick Bateman leidt overdag een enorm ijdel en ontstellend leeg bestaan als yuppie in het New York van de jaren '80. 's Nachts verandert hij in toenemende mate in een ijzingwekkende moordenaar.
Wat ik geleerd heb: Dat beschrijvingen van extreem geweld me ondanks alles toch nog kunnen schokken, vooral omdat het extreme ervan subtiel in het boek sluipt.
Aanrader, want: Ellis' enorm nauwgezette, nuchtere stijl zorgt ervoor dat je ongemakkelijk dicht op de huid van Bateman zit, waardoor zijn sporadische donderslagen van theatraliteit ook des te harder aankomen.
Afrader, want: Je haat de jaren '80 en je identificeert je liever wel met het hoofdpersonage. Ook opsommingen van merknamen vervelen je.
Aanbevolen voor: Lezers die graag uitgedaagd worden om na te denken over zichzelf, en willen afdalen in de denkwereld van een psychopaat die een masker van normaliteit draagt.

Tranen voor Oekraïne

2008-06-04T09:08:00.000-07:00

Auteur: Jonathan Safran Foer

Titel: Everything is Illuminated
Taal: Engels
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 2002
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Een jonge Amerikaanse Jood zoekt samen met een Oekraïense gids een belangrijke plek in de geschiedenis van zijn voorouders om er een boek over te schrijven. Veel grappige taalverhaspelingen en bewust plompe beeldspraak, magisch realisme geënt op Joodse legendes in Oost-Europa, en de onvermijdelijke nazi’s.
Wat ik geleerd heb: Na al die jaren en al die teksten over de Holocaust kan een goed auteur mij nog steeds tot op het bot raken met een verhaal dat daarover gaat. Het is ook deprimerend te beseffen dat dit Foers debuut was, en ik nog nergens sta.
Richting Trachimbrod, want: Dit verhaal houdt er ondanks de niet altijd eenvoudige materie stevig de vaart in, en wisselt voldoende snel af tussen verschillende perspectieven en personages.
Je gaat liever naar www.bride.ru, want: De fictieverhalen over de Joodse families in Trachimbrod zijn soms aan de onevenwichtige kant, en soms komt het verkeerde taalgebruik van Sasha nogal als een gimmick over.
Aanbevolen voor: Al wie houdt van een diepmenselijk reisverhaal met een louterende inslag en veel humor.

Ruige seks en wanhoop

2008-04-25T12:24:00.000-07:00

Auteur: Jan Wolkers

Titel: Turks fruit
Taal: Nederlands
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1969
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: In een story-telling flashback blikt een beeldhouwer terug op een intens passionele relatie met een burgerlijk meisje, dat hem uiteindelijk verliet onder druk van haar moeder.
Wat ik geleerd heb: Boze schoonmoeders zijn van alle tijden.
Aanrader, want: Het is een onderhoudend, vlot geschreven en bij tijden vooral erg grappig verhaal, wat de enorme bitterheid en wanhoop van het hoofdpersonage soms doet vergeten. Interessant is ook de karakterschets van het hoofdpersonage, dat via het vertelperspectief niet altijd even betrouwbaar overkomt.
Afrader, want: Als artiest is het hoofdpersonage tamelijk clichématig.
Aanbevolen voor: Lezers met weinig tijd die toch kunnen genieten van een knap geschreven, onderhoudend boek dat in zijn tijd heel wat stof deed opwaaien.

Excuses van een pervert

2008-03-20T08:43:00.000-07:00

Auteur: Vladimir Nabokov

Titel: Lolita
Taal: Nederlands (oorspronkelijk Engels)
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1955
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Humbert Humbert schrijft voor een al dan niet ingebeelde jury zijn relaas over zijn verhouding tot Lolita, de seksueel vroegrijpe dochter van de vrouw waarmee hij een tijdlang getrouwd was (maar alleen om dichter tot bij Lolita te kunnen raken).
Wat ik geleerd heb: Zelfs in vertaling blijft Nabokov een taalvirtuoos, die de lezer moeiteloos en sluw via Humberts constante afwisseling tussen zelfbeschuldiging en zelfverheerlijking in het bizarre universum van zijn hoofdpersonage in leidt. Het is een verhaal dat de controversiële verhouding tussen een man van middelbare leeftijd en een jong tienermeisje met veel nuancering benadert, en is zelfs vandaag nog steeds controversieel, met de voortdurend oplaaiende publieke gevoeligheden aangaande jongeren en seks.
Dit moet je lezen, want: Het is zonder meer één van de meest invloedrijke en controversiële boeken van de twintigste eeuw, dat meer dan vijftig jaar later nog niets heeft ingeboet aan kracht of relevantie.
Laat maar links liggen, want: Je zat te hopen op een vuil boekje à la Mieke Maaikes obscene jeugd.
Aanbevolen voor: Lezers die houden van psychologische spelletjes en te vinden zijn voor een zeer onconventioneel, oneerlijk liefdesdrama.

Een briljante afvallige

2008-01-28T13:45:00.000-08:00

Auteur: Richard Dawkins

Titel: God als misvatting (oorspronkelijk: The God Delusion)
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: betoog / non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2006
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: kerstcadeau
Synopsis: De bioloog Dawkins, bekend van onder meer “The selfish gene” en de mementheorie, ontvouwt zijn bijzonder bijtende betoog tegen geloof, en tegen het christendom in het bijzonder.
Wat heb ik geleerd: De oudtestamentische God blijkt een psychopaat te zijn.
God is dood, want: Zelfs voor wie niet in een land woont waar religie een belangrijke rol speelt, brengt Dawkins een aantal erg steekhoudende argumenten waarom we ook vredelievende religieuze mensen niet zomaar moeten respecteren, en waarom agnosticisme een zwakke houding is.
Naar de hel ermee, want: Dawkins’ toon is erg combattief, en is soms moeilijk om te volgen omdat het in de eerste instantie geschreven is voor een Amerikaans publiek, waar atheïsme nog steeds moeilijk ligt.
Aanbevolen voor: Wie meer dan enkele retorische trucs wil lezen over het al dan niet bestaan van God, en een radicaal humanistisch perspectief wil ontdekken op ethisch bewustzijn.

Wereldoorlog II volgens de I-Ching

2006-06-15T12:18:00.000-07:00

Auteur: Philip K. Dick

Titel: The Man in the High Castle
Taal: Engels
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1962
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Een alternatieve jaren ’60 waarin de Asmogendheden Wereldoorlog II wonnen en de Verenigde Staten opgedeeld is in een aantal rompstaatjes, en een Duitse en een Japanse bezettingszone. Beide wereldmachten voeren een koude oorlog. Het boek “The grasshopper lies heavy” is er verboden, omdat het een alternatief heden schetst waarin het Britse Rijk de oorlog won. De lezer volgt de beslommeringen van een aantal personages, waaronder een juwelier, een hervormingsgezinde Japanner en een Duitse spion.
Wat ik geleerd heb: Dat totalitaire ideologieën haaks staan op elke vorm van culturele vooruitgang. En ook wel, zoals vaker bij Dick, is niets wat het lijkt.
Aanrader, want: Doorspekt met citeerbare parels is “The man in the high castle” een oefening in het verkennen van willekeur, interculturele dialogen en relatieve concepten als overwinning en nederlaag.
Afrader, want: Dick is niet op z’n best als beschrijvende auteur, of je vindt de premisse belachelijk.
Aanbevolen voor: Mensen die willen weten waarom Dick al zo vaak verfilmd is door Hollywood, of liefhebbers van speculatieve fictie met een stevige scheut oosterse filosofie.

Het ruikt hier naar mest

2005-03-03T12:42:00.000-08:00

Auteur: Heinrich Mann

Titel: De blauwe engel (oorspr. “Professor Unrat”)
Taal: Nederlands (vertaald uit het Duits)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1905
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Gemeentelijk leraar Raat (“Metz” in het Nederlands) is een gefrustreerde, kleinburgerlijke schoolfrik en het mikpunt van spot van iedereen, in het bijzonder een trio ondernemende studenten. Hij achtervolgt zijn vermeende vijanden tot in de nachtclub De blauwe engel, waar hij smoorverliefd wordt op een cynische danseres.
Aanrader, want: Sommige passages waarin de leraar in al zijn benepenheid volkomen uitgebeend wordt, zijn nog steeds erg raak en typerend voor de eeuwige vijanden van alles wat buiten de strengconservatieve norm gaat.
Afrader, want: Naast het feit dat dit een vrij slechte vertaling was (geen idee waarom men met Metz-mest een nieuwe woordspeling moest introduceren terwijl je raad-onraad kan gebruiken), rammelt de plot soms wat en is Metz’ belangrijkste tegenstander, Lohmann, te weinig een boeiend tegengewicht, waarin de auteur vooral zichzelf leek te leggen. En dat stoort.
Aanbevolen voor: Wie het boek wil lezen dat de film met Marlène Dietrich geïnspireerd heeft. Anders is de origineel Duitse versie allicht beter.

Een mottige slavenprins

2005-02-08T14:00:00.000-08:00

Auteur: Aphra Behn

Titel: Oroonoko
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1688
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Een trotse, jonge West-Afrikaanse prins wordt gevangen genomen en als slaaf nadat hij denkt dat zijn grote liefde dood is. In Suriname (toen nog een Engelse kolonie) ontdekt hij echter dat zij daar eveneens als slaaf een bestaan leidt. Al snel neemt Oroonoko de leiding over de slaven op zich en brengt hij hen tot een opstand. Die opstand wordt neergeslagen en zowel Oroonoko als zijn geliefde worden geëxecuteerd.
Aanrader, want: Niet alleen is ‘Oroonoko’ één van de eerste romans in de geschiedenis, hij is ook van de hand van een vrouw, wat in de 17de eeuw een unicum was. Bovendien is het verhaal ook kritisch voor de beestachtige behandeling die slaven ondergingen in de Nieuwe Wereld.
Afrader, want: Tja, ‘Oronooko’ is, los van het archaïsche Engels, niet erg goed geschreven, met vreemde perspectiefwissels en soms houterige actiesequensen die verschrompelen bij welbespraaktere voorgangers in de Engelse literaire wereld. Je kan je ook niet van de indruk ontdoen dat Behn ondanks alles de zwarte medemens toch bekijkt door een lens van blanke superioriteit en stereotypering.
Aanbevolen voor: Wie de tijd heeft om een historisch werk te lezen. Verder lees je best de samenvatting.

Een ding vol schoonheid

2004-12-14T08:49:00.000-08:00

Auteur: Dan Simmons

Titel: Hyperion, The fall of Hyperion, Endymion, The Rise of Endymion
Taal: Engels
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1989-1997
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: In de eerste twee boeken trekken zeven pelgrims in een verre toekomst naar de wereld Hyperion, waar voor zes van hen de dood en voor één van hen de inwilliging van een wens zal wachten, tegen de achtergrond van een ingewikkeld interstellair conflict. De laatste twee boeken behandelen de opkomst van een nieuwe Messias, met veel excursies in vreemde culturen en zen-filosofie.
Wat ik geleerd heb: Creativiteit hangt samen met vrijheid, en alleen die zullen de mensheid kunnen redden.
Neem het eerstvolgende ruimteschip richting Hyperion, want: Je houdt wel van bekende culturele en literaire verwijzingen op een zeer ongebruikelijke achtergrond. De Shrike, de grootste antagonist uit de reeks, is de ultieme bad ass. John Keats is een personage. En de Katholieke Kerk is weer helemaal terug. Het eerste boek won een Hugo Award.
Blijf maar op deze aarde, want: Je hebt de fantasie niet om erin op te gaan, en je vindt John Keats een afgrijselijke dichter.
Aanbevolen voor: Lezers met een open geest en een voorliefde voor religieuze en literaire filosofie.

Troje met lasers

2004-08-11T13:54:00.000-07:00

Auteur: Dan Simmons

Titel: Ilium
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2003
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Drie groepen bewegen zich door ons zonnestelsel van de verre toekomst en een mythisch verleden: de ‘posthumans’ op aarde, een soort geïnfantiliseerde aristocraten, cyborgs die werken op de Joviaanse manen en op Mars terechtkomen, en uit de 21ste eeuw geplukte historici die een verslag moeten maken van de Trojaanse oorlog, waar Martiaanse mensen voor goden spelen. Het leest allemaal een stuk soberder dan het lijkt.
Bezing dit, o muze, want: Simmons heeft duidelijk de “Ilias” erg goed gelezen en houdt zich strak aan het gekende verhaal. Zelfs als hij dingen begint toe te voegen of van de verhaallijn afwijkt, blijft hij een zeker respect voor het bronmateriaal houden. De postmenselijke wereld op aarde en de theorie van de noösfeer zijn ook buitengewoon interessant om te volgen.
Trek me liever dood rond Troje aan een strijdwagen, want: Jammer genoeg begaat Simmons hier een pak stilistische uitschuivers, met ronduit slechte dialogen, verkrampte verwijzingen naar de vroege 21ste eeuw en een aantal personages wier karakterontwikkeling je al voelt gebeuren van in het begin.
Aanbevolen voor: Lezers die graag eens een erg radicale bewerking willen lezen van de Trojaanse Oorlog, en zich niet storen aan vele POTSIERLIJKE HOOFDLETTERS.

Vlezige pastoor

2004-07-06T13:52:00.000-07:00

Auteur: Hugo Claus

Titel: omtrent deedee
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1963
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: De jonge Claude woont een familiefeest bij. Hij is homo maar is daarvoor ‘in therapie’ en huldigt het bekende cliché dat de persoon die door iedereen wordt gezien als gestoord, nog de meest normale persoon is in het gezelschap. De ‘deedee’ waarvan sprake in de titel is de dorpspastoor.
Lezen, want: Soms met grove penseelstreken, soms met grimmige humor en soms met erg veel fijnheid schept Claus opnieuw een beeld van landelijke Vlaamse families dat onvergetelijk blijft door zijn subversieve waarheden – decadentie onder boerse mensen, de perverse macht van de Kerk en de vijandigheid tegenover vreemden, in dit geval homo’s en buitenlanders.
Niet lezen, want: Je hebt intussen al genoeg gelezen over dysfunctionele Vlaamse families.
Aanbevolen voor: Wie een film als “Festen” kon smaken, zal absoluut genieten van dit boek. Bovendien is het vrij dun.

Erg veel witregels

2004-04-25T14:07:00.000-07:00

Auteur: Peter Verhelst
Titel: Tongkat
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2000
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau gekregen
Synopsis: Een jongeman beweegt zich door allerlei anachronistische plaatsen waar mythe, literatuur en werkelijkheid door elkaar geklutst zijn.
Wat ik geleerd heb: Ik vind, afgaand op dit boek, Verhelst veel beter als dichter.
Aanrader, want: De mystieke, sprookjesachtige sfeer spat er op sommige pagina's van af.
Afrader, want: Ik weet dat het boek erg veel fans heeft, en het is zeker ook niet om per se te willen opvallen dat ik het een slecht boek vind. Meestal is de richting totaal zoek, en ook Verhelsts veelvuldige gebruik van witregels komt na een tijd erg zwaarbeladen en inhoudsloos over. Veel wendingen, bewust misleidende plotlijnen en divergente standpunten komen niet zozeer slim als wel lui over op mij.
Aanbevolen voor: Mensen met hippe kapsels die graag in vage werelden ronddrijven.

De belachelijke artiest

2004-02-16T14:34:00.000-08:00

Auteur: Thomas Mann

Titel: Tristan
Taal: Duits
Categorie: proza
Jaar van eerste uitgave: 1903
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Mislukt schrijver Detlev Spinell verblijft een tijdlang in een kuuroord zonder duidelijke reden. Daar krijgt hij interesse in de getrouwde mevrouw Klöterjahn, wier man een vitale, luidruchtige Hanze-handelaar is. Tal van kleine plotverwikkelingen leiden tot een confrontatie tussen beide mannen.
Aanrader, want: Als komisch schrijver is Mann hier op zijn best. Hij haalt zijn personages voortdurend subtiel onderuit. Spinell wordt herleid tot een zielige poseur zonder veel talent, maar ook de burgerij, in de vorm van de Klöterjahns, moet het ontgelden met hun ruw geschetste, te nuchtere karakter dat zweemt naar het sentimentele.
Afrader, want: Mevrouw Klöterjahn is een nogal saai personage, en eerder een soort canvas waar anderen hun eigen ideeën op projecteren.
Aanbevolen voor: Wie denkt dat Duitse literatuur niet grappig kan zijn.

Bordkartonnen wereld

2004-02-10T14:03:00.000-08:00

Auteur: Jack Vance
Titel: De waanzinnige planeet Tschai
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1968
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau gekregen
Synopsis: Astronaut stort neer op een onbekende wereld en wordt de redder van alle onderdrukte volkeren daar.
Wat ik geleerd heb: Ook sommige boeken volgen gedwee zowat alle Hollywood-clichés, zelfs nog voor die clichés goed en wel bestonden.
Aanrader, want: Ik zou niemand dit boek durven aanraden.
Afrader, want: Vance tikt zowat alle slechte sf-clichés af: personages van bordkarton, superioriteit van de blanke man, nonsensicale buitenaardse talen, te veel belangstelling voor technologie als redmiddel, en zeer middelmatige kunstgrepen van de fantasie.
Aanbevolen voor: Niemand.

Broedertwist

2004-02-02T13:44:00.000-08:00

Auteur: Thomas Mann

Titel: Buddenbrooks
Taal: Duits
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1901
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Familiegeschiedenis van de Noord-Duitse burgerfamilie Buddenbrook, met als focuspunt de derde generatie onder leiding van de licht schizotypische en oververmoeide Thomas.
Aanrader, want: Het eerste grote romandebuut van Thomas Mann bevat dialogen en menselijke typeringen die hun tijdsvak moeiteloos overstijgen. De uiteindelijke ruzie tussen broers Thomas en Christian is wat mij betreft één van de meest aangrijpende hoogtepunten van de Duitse literatuur, waarin erg veel maatschappelijke tegenstellingen verwerkt zitten die ook vandaag nog relevant zijn. Voor de historofielen is er ook veel achtergrondinformatie over de post-napoleontische economie, politiek en gemeenschap van Lübeck.
Afrader, want: Het is een dik boek, wat sommige lezers afschrikt. Niet elk personage is ook even interessant, en de typische Mannse ironie zorgt ervoor dat je als lezer maar weinig medeleven voelt met de lotgevallen van de mislukte vierde generatie.
Aanbevolen voor: Liefhebbers van geschiedenis, familiedrama, steengoede dialogen en realisme.

Dirty little girl

2003-12-30T14:08:00.000-08:00

Auteur: Louis Paul Boon
Titel: Mieke Maaikes obscene jeugd

Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1972
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau gekregen
Synopsis: Mieke Maaike vertelt over een jeugd vol seksuele uitspattingen in één lange story-telling flashback aan student Stijvekleut.
Wat ik geleerd heb: Toen het boekje verscheen, was het onmiddellijk een schandaalboek. Mocht het vandaag verschenen zijn, zou het dat nog altijd evengoed zijn. Overigens ook prima bedlectuur om voor te lezen.
Aanrader, want: Erg begrijpelijk geschreven en toch nog ver boven het niveau van de gemiddelde eroticafictie, en het confronteert je wel degelijk met een pak oordelen en vooroordelen over seks en Vlaanderen. De eerste hoofdstukken zijn ook prima bedlectuur om voor te lezen.
Afrader, want: Naar het einde wordt het soms zo absurd en tegelijk narratief zwak dat ik het gevoel kreeg dat het vuur wat gedoofd was bij Boon. Plus, er komt wel erg veel urine in voor.
Aanbevolen voor: Je verlustigt je graag in de ronduit scabreuze, taboeloze uitspattingen van Mieke Maaike, en je houdt wel van de groteske humor die al de situaties met zich meebrengen.

... Jetzt bin ich alt und töricht

2003-11-11T13:43:00.000-08:00

Auteur: Robert Walser

Titel: Jakob von Gunten: Ein Tagebuch
Taal: Duits
Categorie: roman
Jaar van eerste uitgave: 1909
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verplichte lectuur
Synopsis: Jakob von Gunten vertelt open en eerlijk over zijn haast kafkaëske avonturen als leerling in het Benjamenta Institut, waar hij in principe niks leert.
Bitte noch einmal, want: De gortdroge humor van Walser is best verleidelijk, en hij zet de lezer vaak op het verkeerde been, bijvoorbeeld door een enorm mysterie te creëren rond de “binnenkamers” van het instituut, of Jakob soms totaal onvoorspelbare acties te laten ondernemen.
Nicht schießen, want: Voor al zijn speelsheid blijft het uiteindelijk een vrij taai boek, en persoonlijk vond ik het constante vertragen en afwijken eerder storend dan boeiend. Een roman schrijven over een nutteloze opvoeding (een anti-Bildungsroman, quoi) heeft al snel het gevaar zelf eveneens als nutteloos ervaren te worden.
Aanbevolen voor: Burgerlijke rebellen

Een erg triest schooljongetje

2003-11-11T12:08:00.000-08:00

Auteur: Hermann Hesse

Titel: Unterm Rad
Taal: Duits
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1906
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Hans Giebenrath is een erg slim ventje, maar komt na een tijd voorzichtig in opstand tegen zijn strenge school. Hij gaat dood.
Wat heb ik geleerd: Duitse gymnasia waren niet om mee te lachen.
Aanrader, want: ‘Unterm Rad’ kan ook vandaag nog een relevante kritiek zijn op het schoolsysteem dat een directe erfgenaam is van het gymnasium-met-internaat dat hierin beschreven wordt, met zijn grote nadruk op feitenkennis en gehoorzaamheid.
Niet lezen, want: Als auteur lijkt Hesse wel erg nadrukkelijk kant te kiezen, en Hans is als personage ook al niet erg boeiend. Je voelt weinig bij zijn larmoyante dood.
Aanbevolen voor: Die-hard Hesse-fans of mensen die graag eens een ander soort Bildungsroman ter hand nemen.

Een wondermooie nachtmerrie

2003-10-17T13:48:00.000-07:00

Auteur: Hugo von Hofmannsthal

Titel: Das Märchen der 672. Nacht
Taal: Duits
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1895
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekopieerd gekregen tijdens mijn studies
Synopsis: Een jonge, rijke bourgeois wiens ouders gestorven zijn, beseft dat hij zich omringt met objecten en niet goed weet hoe hij om moet gaan met mensen. Hij onderneemt een wandeltocht door de stad die hem uiteindelijk fataal wordt.
Lezen, want: Von Hofmannsthal schrijft zwierig maar nooit saai, en de compactheid van het verhaal zorgt ervoor dat je hem als lezer zijn vele uitgebreide bijzinnen vergeeft. Veel passages zijn onvergetelijk als dappere aanloop naar modernisme (een boosaardig klein meisje in een serre, een gladde juwelier die handelt in kitsch, existentiële angst tegenover de massa), en zelden zal je een nachtmerrie lezen die helderder wordt weergegeven.
Niet lezen, want: Sommige zinnen lopen nogal krom, en het verhaal roept enkele vragen op die narratief nooit beantwoord worden.
Aanbevolen voor: Lezers die graag een vergeten schrijver willen herontdekken maar weinig tijd hebben. Lees tevens ook mijn vertaling in het Nederlands.

De Ierse Odysseus

2003-04-12T08:47:00.000-07:00

Auteur: James Joyce

Titel: Ulysses
Taal: Nederlands (oorspronkelijk Engels)
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1922
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Leopold Bloom waart door Dublin in episodes die los gebaseerd zijn op Homeros’ Odysseia. Het hele boek is een complexe taalspeeltuin aan allerlei genres, stijlen, personages, structuren en plaatsen.
Wat ik geleerd heb: Ulysses was allicht het beste boek dat ik tot hiertoe gelezen had. Paul Claes is een uitstekend vertaler.
Dit moet je lezen, want: Ondanks de moeilijkheidsgraad van het boek (zeker de eerste hoofdstukken), is dit een verhaal met zulk een enorme literaire rijkdom en afwisseling, dat het nooit gaat vervelen.
Laat maar links liggen, want: Niet doen. Probeer het op zijn minst.
Aanbevolen voor: Iedereen.

Psychose in Italië

2003-03-12T14:00:00.000-08:00

Auteur: Gerhart Hauptmann
Titel: Der Apostel
Taal: Duits
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1890
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Een psychotische man die zich al dan niet inbeeldt een religieus leider te zijn, trekt rond door Italië.
Wat ik geleerd heb: De precisie en ernst waarmee Hauptmann probeert in de huid te kruipen van zijn hoofdpersonage zijn indrukwekkender dan sommige diagnoses van psychologen.
Aanrader, want: De tekst leest vlot weg en is economisch zonder te vervallen in gekunsteld minimalisme, en houdt zich ondanks het onderwerp weg van bombast en pathetiek.
Afrader, want: Door de eenzijdige focus op het ene personage heeft het verhaal uiteindelijk niet erg veel om het lijf.
Aanbevolen voor: Mensen die hun literatuur graag kort, to the point en toch wat anders hebben.

Now is the winter of our discontent

2003-03-03T09:54:00.000-08:00

Auteur: William Shakespeare
Titel: Richard III
Taal: Engels
Jaar van eerste uitgave: 1623
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Het stuk beschrijft het opkomen en vallen van de machiavellistische Engelse koning Richard III.
Aanrader: Richard is een vreselijk charmante antiheld in al zijn kwaadaardigheid, en de dialogen zijn van een ontzettend hoog niveau. Blijft ook relevant vandaag.
Afrader: Mensen die iets hebben tegen vrij hoogdravend taalgebruik zullen hier allicht op afknappen.
Aanbevolen voor: Lezers die dringend hun klassiekers moeten bijspijkeren.

Mistah Kurtz, he dead

2002-10-27T12:44:00.000-08:00

Auteur: Joseph Conrad

Titel: Heart of Darkness
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1902
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Charles Marlow monstert aan op een schip dat een hele vaart doet over de Congo-rivier om een zekere Kurtz te gaan zoeken, een handelaar die in het toenmalige gebied van de Vrijstaat Congo verloren is gegaan, en voor zijn broodheren enorm belangrijk is.
Aanrader, want: “Heart of Darkness” is een trage groeier. Het kan zijn dat je het past goed gaat vinden als het begint na te gisten, en dan pas de enorme duisternis van de omgevingen, de motivaties en de brutaliteit van de personages je begint te bekruipen. Bovendien is het boek ook de inspiratiebron geweest voor de film “Apocalypse Now” en heeft de citatenwereld er het lijntje “the horror, the horror” uit.
Afrader, want: Conrads proza is erg traag en kleverig. Hij zit met één been nog in de negentiende eeuw, en met het ander in iets anders, maar het is nooit echt duidelijk wat.
Aanbevolen voor: Wie een onvervalste klassieker zoekt.

Duitse kolder in Nederland

2002-03-11T13:47:00.000-08:00

Auteur: Heinrich Heine

Titel: Aus den Memoiren des Herrn von Schnabelewopski
Taal: Duits
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1833
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Een luie maar nieuwsgierige jonge Duitser wordt naar Nederland gestuurd om daar te gaan studeren, maar zet er vooral ook door in het nietsdoen en de romanticus uithangen.
Aanrader, want: Ondanks zijn nu stoffige imago is Heine best geestig. De studentikoziteit druipt van het boekje af, en men kan in vele scènes makkelijk ook de wat ouderwetsere studenten herkennen die zich volop storten op het studentenclubleven.
Afrader, want: Als gevolg van zijn tijdsgeest is het een nogal misogyn boekje dat uiteindelijk weinig beklijft. De beschrijvingen van Nederland zelf zijn ook nogal generisch.
Aanbevolen voor: Wie iets obscuurs wil lezen van Heine en weinig tijd heeft.

Zotten in Engeland

2002-03-04T12:06:00.000-08:00

Auteur: Emily Brontë

Titel: Wuthering Heights
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1847
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Het wel en wee van drie generaties van twee families in Yorkshire – vooral hun wee. De centrifugale as van destructie wordt gevormd door Catherine en Heathcliff, gedoemde geliefden.
Wat heb ik geleerd: Ik begreep dat de ontstuimige emoties in het boek een sensatie waren in de context waarin het boek uit kwam, maar je kan niet ontkennen dat Heathcliff en Catherine overgedramatiseerde, halfpsychotische griezels zijn waar je geen enkele sympathie voor voelt.
Come home now, want: Hoe je het ook bekijkt, vooral Heathcliff is een personage dat je altijd zal bij blijven. Je kan hem dan misschien wel de verre literaire voorvader noemen van pulpfiguren als Edward Cullen uit ‘Twilight’, je kan tegelijk niet ontkennen dat zijn personage een unieke, boosaardige charme bezit en bij tijden zelfs medelijden opwekt.
Sterf, Kate Bush, want: Het is erg ergerlijk hoe dom de meeste personages in het boek zijn, of hoe ze zich nauwelijks bewust lijken van een context buiten de paar vierkante kilometer moeras en heides in Yorkshire die ze bewonen. Sommige emoties zijn ook erg van de pot gerukt, en je ziet er soms aan dat dit boek geschreven werd door iemand die erg weinig ervaring had met liefde of relaties.
Aanbevolen voor: Wie z’n ‘Twilight’ liefst in het origineel leest, of gewoon wie verzot is op 19de-eeuwse Engelse sentimentaliteit.

Man van papiermaché

2002-02-20T13:42:00.000-08:00

Auteur: Peter Handke
Titel: Kaspar
Taal: Duits
Categorie: prozatheater
Jaar van eerste uitgave: 1967
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verplichte lectuur
Synopsis: Een bewerking van de in Duitstalige landen genoegzaam bekende Kaspar Hauser-verhaalstof, waarin Kaspar deze keer optreedt als een soort nukkige Elkerlyck, en een klankbord vormt voor de bizarre, politiek getinte machinaties van de evenzeer andere, van de pot gerukte personages in het stuk.
Ich will ein Reiter werden, want: Wie op z’n minst een beetje vertrouwd is met Kaspar Hauser, moet dit alleszins een interessante invalshoek vinden. Handke is hier compromisloos postmodern en heeft hier een in principe onspeelbaar toneelstuk geschreven waarin verschillende literaire conventies helemaal overhoop gehaald worden. Het is misschien niet zo agressief als Publikumsbeschimpfung, maar daarom niet minder boeiend.
Entartete Kunst, want: Na een tijd wordt “Kaspar” wel tamelijk drammerig en cerebraal. Interessant staat ook niet gelijk aan aangenaam, vlot of meesterlijk.
Aanbevolen voor: Wie kennis wil maken met Kaspar Hauser of met Peter Handke door een bevreemdende lens.

Eerloze media

2002-02-10T10:00:00.000-08:00

Auteur: Heinrich Böll
Titel: Die verlorene Ehre der Katarina Blum
Taal: Duits
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1974
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Een artikel in de roddelpers verwoest het leven van een onschuldige jonge vrouw.
Aanrader, want: Het boek slaagt erin woede op te wekken jegens de ranzigheid en sensatiezucht van de roddelpers, wat het perspectief breder maakt dan alleen Duitsland.
Afrader, want: Alles is nogal zwart-wit beschreven. De riooljournalist is een varken zonder menselijke kwaliteiten, terwijl Katarina (de naam ook!) een haast kuise engel is.
Aanbevolen voor: Liefhebbers van mediakritische verhalen die vlot weglezen.

Mystiek op z'n Duits

2002-01-10T09:56:00.000-08:00

Auteur: Herman Hesse
Titel: Siddhartha
Taal: Duits
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1922
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Siddhartha, een eeuwig zoekende Indische man, probeert het geheim te vinden van het geluk.
Aanrader, want: De lyrische, neoromantische stijl is al bij al vrij ingehouden, en probeert ook op een begrijpelijke manier oosterse filosofie aan te kaarten.
Afrader, want: Filosofie en spiritualiteit zijn niets voor jou, zeker niet als ze uit het oosten komen.
Aanbevolen voor: Lezers met een fascinatie voor oosterse filosofie die eens wat anders willen dan simpele introducties.

Derrick in Zwitserland

2001-12-15T09:57:00.000-08:00

Auteur: Friedrich Dürrenmatt
Titel: Der Richter und sein Henker
Taal: Duits
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1952
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Inspecteur Bärlach moet een moordzaak met weinig aanknopingspunten oplossen, en slaagt daar uiteindelijk in op een interessante manier.
Aanrader, want: Door de heldere, soepele stijl en het economische plot-met-verrassing tilt Dürrenmatt het verhaal uit boven het niveau van de gewone Duitse Krimi.
Afrader, want: Duitse Krimis zeggen je gewoon niks.
Aanbevolen voor: Wie houdt van een licht verteerbare policier met wat meerwaarde.

Grote verwachtingen, lauwe resultaten

2001-12-02T12:30:00.000-08:00

Auteur: Charles Dickens
Titel: Great Expectations
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1861
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Een arme weesjongen krijgt op mysterieuze wijze plots veel geld, en werkt zich op in de Londense middenklasse. Hij blijft vruchteloos dezelfde vrouw najagen gedurende al die jaren, en zijn wilde weldoener blijkt helemaal niet wie hij gedacht had.
Aanrader, want: Je houdt van karikaturale personages, stuntelige dialogen en zinnen zo dik als pommade. Of je verkiest met diepe zuchten mee op te gaan in een sentimenteel liefdesverhaal. Of je wenst dat het leven soms meer leek op een 19e-eeuws Brits kostuumdrama.
Afrader, want: Hoewel misschien niet zo gruwelijk als A Christmas Carol, is Great Expectations een geweldig opgezwollen verhaal met implausibele, oninteressante personages, en de snedigheid van een slak die van traagheid een extreme sport gemaakt heeft. Dat de personages met het meeste diepgang ook de meest waanzinnige personages zijn, is zelden een goed teken voor een boek.
Aanbevolen voor: Mensen die al verloren zijn omdat ze te veel houden van 19e-eeuwse Engelse literatuur.

Niet zo verborgen

2001-11-10T09:55:00.000-08:00

Auteur: Donna Tartt
Titel: The Secret History
Taal: Engels
Jaar van eerste uitgave: 1992
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Een moordzaak aan een elite-universiteit blijkt te draaien rond een groepje mysterieuze studenten Klassieke Talen met sectarische neigingen.
Aanrader: Zeer begrijpelijk en goed te volgen, en toch een genadeloze pageturner van formaat, met interessante verwijzingen naar de Oudheid.
Afrader: Toch intellectueel wat licht uitgevallen.
Aanbevolen voor: Liefhebbers van een spannende whodunnit met meer vlees aan dan gewoonlijk.

Naderend onheil in Parijs

2001-11-07T08:23:00.002-08:00

Auteur: Émile Zola

Titel: L’Assommoir
Taal: Frans
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1878
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: ‘L’Assommoir’ is één van de bekendere romans in Zola’s lijvige Rougon-Macquart-cyclus, waar hij met de gedrevenheid en de strengheid van een arts opkomst en verval van families schetst tegen de achtergrond van de recente Franse geschiedenis. In ‘L’Assommoir’ volgt Zola vooral het leven van Gervaise Macquart, haar mislukte huwelijken en haar langzame afglijden in de marginaliteit. Erg vrolijk is het allemaal niet.
Aanrader, want: Zola weet van zijn personages zeer overtuigende mensen te maken. Ondanks het voortdurende, ijzingwekkende gevoel dat er onder elk van hen een afgrond gaapt, blijf je toch lezen tot het einde.
Afrader, want: Zola’s deterministische wereldbeeld kan wat op de zenuwen gaan werken.
Aanbevolen voor: Wie een dringende dosis reality check nodig heeft en niet onmiddellijk wil uitwijken naar vaderlands naturalisme over boeren.

Zo heb ik het eigenlijk niet graag

2001-10-01T09:52:00.000-07:00

Auteur: William Shakespeare
Titel: As You Like It
Taal: Engels
Jaar van eerste uitgave: 1623
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht
Synopsis: Twee broers staan elkaar naar het leven, de één verbant de ander en de één zijn dochter vermomt zich als man. Op het einde trouwt iedereen.
Aanrader: Voor mensen die houden van 17e-eeuwse humor.
Afrader: Het is eigenlijk helemaal niet grappig.
Aanbevolen voor: Shakespeare-diehards.