Kettingzagen en merkkledij

Auteur: Brett Easton Ellis

Titel: American psycho
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1991
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Patrick Bateman leidt overdag een enorm ijdel en ontstellend leeg bestaan als yuppie in het New York van de jaren '80. 's Nachts verandert hij in toenemende mate in een ijzingwekkende moordenaar.
Wat ik geleerd heb: Dat beschrijvingen van extreem geweld me ondanks alles toch nog kunnen schokken, vooral omdat het extreme ervan subtiel in het boek sluipt.
Aanrader, want: Ellis' enorm nauwgezette, nuchtere stijl zorgt ervoor dat je ongemakkelijk dicht op de huid van Bateman zit, waardoor zijn sporadische donderslagen van theatraliteit ook des te harder aankomen.
Afrader, want: Je haat de jaren '80 en je identificeert je liever wel met het hoofdpersonage. Ook opsommingen van merknamen vervelen je.
Aanbevolen voor: Lezers die graag uitgedaagd worden om na te denken over zichzelf, en willen afdalen in de denkwereld van een psychopaat die een masker van normaliteit draagt.

We are not amused

Auteur: Arnon Grunberg
Titel: De mensheid zij geprezen
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2001
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: De mensheid moet zich op een groot showproces verantwoorden voor haar misdaden, in een update van Erasmus' 'Lof der zotheid'.
Aanrader, want: Origineel premisse met veel mogelijkheden tot kolder, die ook allemaal benut worden.
Afrader, want: Het geheel weegt uiteindelijk erg licht door, en sommige wendingen zie je van mijlenver aankomen. Het helpt ook niet dat het essayistisch getinte ding door zijn premisse ook direct al manco’s vertoont in zijn narratieve logica. Daardoor wordt lachen niet evident met een tekst die duidelijk humoristisch bedoeld is.
Aanbevolen voor: Wie houdt van onsubtiele, allegorische ironie.

Tranen voor Oekraïne

Auteur: Jonathan Safran Foer

Titel: Everything is Illuminated
Taal: Engels
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 2002
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Een jonge Amerikaanse Jood zoekt samen met een Oekraïense gids een belangrijke plek in de geschiedenis van zijn voorouders om er een boek over te schrijven. Veel grappige taalverhaspelingen en bewust plompe beeldspraak, magisch realisme geënt op Joodse legendes in Oost-Europa, en de onvermijdelijke nazi’s.
Wat ik geleerd heb: Na al die jaren en al die teksten over de Holocaust kan een goed auteur mij nog steeds tot op het bot raken met een verhaal dat daarover gaat. Het is ook deprimerend te beseffen dat dit Foers debuut was, en ik nog nergens sta.
Richting Trachimbrod, want: Dit verhaal houdt er ondanks de niet altijd eenvoudige materie stevig de vaart in, en wisselt voldoende snel af tussen verschillende perspectieven en personages.
Je gaat liever naar www.bride.ru, want: De fictieverhalen over de Joodse families in Trachimbrod zijn soms aan de onevenwichtige kant, en soms komt het verkeerde taalgebruik van Sasha nogal als een gimmick over.
Aanbevolen voor: Al wie houdt van een diepmenselijk reisverhaal met een louterende inslag en veel humor.

Ruige seks en wanhoop

Auteur: Jan Wolkers

Titel: Turks fruit
Taal: Nederlands
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1969
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: In een story-telling flashback blikt een beeldhouwer terug op een intens passionele relatie met een burgerlijk meisje, dat hem uiteindelijk verliet onder druk van haar moeder.
Wat ik geleerd heb: Boze schoonmoeders zijn van alle tijden.
Aanrader, want: Het is een onderhoudend, vlot geschreven en bij tijden vooral erg grappig verhaal, wat de enorme bitterheid en wanhoop van het hoofdpersonage soms doet vergeten. Interessant is ook de karakterschets van het hoofdpersonage, dat via het vertelperspectief niet altijd even betrouwbaar overkomt.
Afrader, want: Als artiest is het hoofdpersonage tamelijk clichématig.
Aanbevolen voor: Lezers met weinig tijd die toch kunnen genieten van een knap geschreven, onderhoudend boek dat in zijn tijd heel wat stof deed opwaaien.

Excuses van een pervert

Auteur: Vladimir Nabokov

Titel: Lolita
Taal: Nederlands (oorspronkelijk Engels)
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1955
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Humbert Humbert schrijft voor een al dan niet ingebeelde jury zijn relaas over zijn verhouding tot Lolita, de seksueel vroegrijpe dochter van de vrouw waarmee hij een tijdlang getrouwd was (maar alleen om dichter tot bij Lolita te kunnen raken).
Wat ik geleerd heb: Zelfs in vertaling blijft Nabokov een taalvirtuoos, die de lezer moeiteloos en sluw via Humberts constante afwisseling tussen zelfbeschuldiging en zelfverheerlijking in het bizarre universum van zijn hoofdpersonage in leidt. Het is een verhaal dat de controversiële verhouding tussen een man van middelbare leeftijd en een jong tienermeisje met veel nuancering benadert, en is zelfs vandaag nog steeds controversieel, met de voortdurend oplaaiende publieke gevoeligheden aangaande jongeren en seks.
Dit moet je lezen, want: Het is zonder meer één van de meest invloedrijke en controversiële boeken van de twintigste eeuw, dat meer dan vijftig jaar later nog niets heeft ingeboet aan kracht of relevantie.
Laat maar links liggen, want: Je zat te hopen op een vuil boekje à la Mieke Maaikes obscene jeugd.
Aanbevolen voor: Lezers die houden van psychologische spelletjes en te vinden zijn voor een zeer onconventioneel, oneerlijk liefdesdrama.

Een gouden medaille in marginaliteit

Auteur: Dimitri Verhulst
Titel: De helaasheid der dingen
Taal: Nederlands
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 2006
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: Geleend
Synopsis: Een jongen met een acuut observatievermogen groeit op in marginale omstandigheden.
Aanrader, want: De kenmerkende sardonische Verhulst-humor loert altijd om de hoek om de deplorabele omstandigheden waarin de kleine versie van Dimitri opgroeit, te temperen. Bovendien is dit ook een boek dat, hoewel hard voor zijn personages, ook een kern bezit aan humanisme.
Afrader, want: Wie graag naïef blijft over de vreselijke dingen die mensen in de marge soms kunnen denken of voelen op de kap van anderen, is eraan voor de moeite.
Aanbevolen voor: Al wie houdt van een meer realistisch sociaal realisme.

Een briljante afvallige

Auteur: Richard Dawkins

Titel: God als misvatting (oorspronkelijk: The God Delusion)
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: betoog / non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2006
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: kerstcadeau
Synopsis: De bioloog Dawkins, bekend van onder meer “The selfish gene” en de mementheorie, ontvouwt zijn bijzonder bijtende betoog tegen geloof, en tegen het christendom in het bijzonder.
Wat heb ik geleerd: De oudtestamentische God blijkt een psychopaat te zijn.
God is dood, want: Zelfs voor wie niet in een land woont waar religie een belangrijke rol speelt, brengt Dawkins een aantal erg steekhoudende argumenten waarom we ook vredelievende religieuze mensen niet zomaar moeten respecteren, en waarom agnosticisme een zwakke houding is.
Naar de hel ermee, want: Dawkins’ toon is erg combattief, en is soms moeilijk om te volgen omdat het in de eerste instantie geschreven is voor een Amerikaans publiek, waar atheïsme nog steeds moeilijk ligt.
Aanbevolen voor: Wie meer dan enkele retorische trucs wil lezen over het al dan niet bestaan van God, en een radicaal humanistisch perspectief wil ontdekken op ethisch bewustzijn.