Vaders en zonen

Auteur: Tim Krabbé

Titel: Een tafel vol vlinders

Taal: Nederlands

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 2009

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: e-readerdump

Synopsis: Eerst vanuit het perspectief van de adoptievader van Bram en dan vanuit Brams eigen perspectief reizen we mee door zijn (spoiler!) korte leven.

Vlinder er op los, want: 'Een tafel vol vlinders' is tegelijk oer-Hollands (Amsterdam, brakke vijvertjes, zuinig bemeubelde appartementjes, weinig emotionele dialogen, beetje betweterigheid) en tegelijk ook heel on-Hollands door de unieke relatie tussen adoptievader en -zoon, de Grote Verlangens die in poëtische taal gegoten worden en het einde dat een brug slaat tussen naturalisme en neo-romantiek.

Zo te sterven op het water, want: Misschien is het boek soms te goed in de lezer te misleiden dat het hier gaat over een Bildungsroman (hoewel je op de eerste pagina's eigenlijk al weet dat het dat niet zal worden). Belangrijker is dat beide delen van het verhaal ongelijk zijn: de vaderliefde en de bespiegelingen daarover vinden geen enkele reflectie in het tweede deel, waar abrupte wendingen soms ronduit storend werken om uiteindelijk te belanden bij - het moet wel gezegd - een gevoelige conclusie.

Aanbevolen voor: Wie houdt van Romantiek, maar met mondjesmaat. Of Hollandse zuinigheid.

Mein Krampf

Auteur: Adolf Hitler

Titel: Mein Kampf

Taal: Nederlands (vertaald uit het Duits)

Categorie: non-fictie

Jaar van eerste uitgave: 1925

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: e-readerdump

Synopsis: Adolf Hitler zet zijn politieke ideeën uiteen en trakteert ons op een stuk autobiografie.

Tja: In plaats van de gebruikelijke voors en tegens kan ik eigenlijk niet zo veel zeggen over 'Mein Kampf' dat zinvol is. Het is wellicht ook daarom dat de eerste reactie van mensen als je zegt dat je het gelezen hebt "maar is het goed geschreven?" is, omdat de inhoud eigenlijk geen voorwerp van discussie is. Nee, het is niet bijzonder goed geschreven en tamelijk langdradig, maar niet ongebruikelijk voor de wijdlopige stijl van die tijd. Wat inhoudelijk vooral opvalt, naast enkele gitzwarte en onbedoeld komische stukken (zoals zijn verwijt aan bepaalde antisemieten dat ze antisemitisch waren voor de verkeerde redenen), is hoe complottheorie op complottheorie gestapeld wordt.

Zijn die complottheorieën leerzaam: Een beetje. Je ziet hoe veel ervan is achtergebleven in huidige extreemrechtse bewegingen en retorische maneuvers, zoals bijvoorbeeld een legitieme pijnlijke kwestie (zoals het verlies van Duitsland in WO I) toeschrijven aan de verkeerde redenen (verraad in eigen land, de befaamde 'Dolchstoss'-mythe), of Hitlers haat tegenover intellectuelen. Sommige dingen zie je zelfs niet meer in extreemrechtse programma's anno 2022, zoals de Lebensraum-obsessie of het glorifiëren van het recht van de sterkste - de meeste extreemrechtse bewegingen vandaag zijn isolationistisch. 

Is het de moeite waard om het te lezen: Niet echt. Ik ga het boek ook geen sterrenquotering geven, omdat dat impliceert dat er ergens een "betere" versie denkbaar is van een boek dat mee aan de basis lag van de dood van 20 miljoen mensen in Europa alleen al.

 

Sterven met verhalen

Auteur: Kristien Hemmerechts

Titel: Donderdagmiddag. Halfvier.

Taal: Nederlands

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 2002

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: e-readerdump

Synopsis: Een dodelijk ongeval waarbij een kind sterft jaagt schokgolven door een lokale gemeenschap.

't Is hoog tijd, want: Hemmerechts illustreert met trefzekerheid het verkavelings-Vlaanderen van rond het jaar 2000, je zou er zelfs de ernstige versie in kunnen zien van sommige sketches uit 'In de gloria'. De centrale relaties in het verhaal intrigeren en vormen een boeiende dynamo waarrond ze het drama opbouwt, zonder zich te verliezen in nodeloos melodrama of van de personages karikaturen te maken.

't Is al te laat, want: Het laatste één derde lijkt soms uit een ander boek te komen, waardoor het geheel wat op losse schroeven komt te staan. Het eerste deel van het boek lijkt de lezer ook te doen geloven dat verschillende plotlijnen een resolutie zullen krijgen, die ze eigenlijk niet krijgen - ik vond dat zelf niet zo'n groot probleem, maar het maakt het soms wat onhandig.

Aanbevolen voor: Liefhebbers van een al met al degelijke roman die in gaat op de condition flamande.

De ideale dystopie

Auteur: George Orwell

Titel: 1984

Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 1948

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: e-readerdump

Synopsis: Winston Smith werkt voor het Ministerie van Waarheid, een regeringsarm in het ultra-totalitaire Oceanië, en begeeft zich op het pad om (mild) tegen de staat te ageren.

Double plus good, want: '1984' is natuurlijk één van de twee grootvaders van de dystopie (de andere las ik natuurlijk ook) en voorzag vlak na Wereldoorlog II al de overtreffende trap van het nazisme, samen met het stalinisme, gemengd met nieuwe technologieën. Het boek blijft ook filosofisch relevant, door zich vast te bijten in hoe taal ons denken kneedt en hoe taal zelf één van de zwaarste wapens zijn die een ideologie paraat kan stellen.

Wrongthink, want: Als je één kritiek kan hebben op '1984', is dat het de competentie van een totalitaire staat enorm overschat. Wat Orwell ergens zelf wel begrijpt in zijn nawoord, dat vermoedelijk geschreven is vanuit een hypothetische periode na het verdwijnen van de drie totalitaire wereldstaten.

Aanbevolen voor: Liefhebbers van de klassiekers - '1984' maakt zijn reputatie helemaal waar, in tegenstelling tot het soms beetje kinderlijke 'Animal Farm'.

De investituur van Hitler

Auteur: Philip Metcalfe

Titel: 1933

Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)

Categorie: non-fictie

Jaar van eerste uitgave: 2017

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau gekregen

Synopsis: Metcalfe schetst het eerste cruciale jaar (uit de titel) van de overname van de macht door de nazi's in Duitsland door de ogen van diverse belangrijke maar weinig bekende historische personen.

Jawohl, want: Metcalfe weet vaak interessante observaties te puren vanuit de standpunten van een grote groep mensen net onder de 'movers and shakers', zoals journalisten, ambassadeurs en officieren. Wat ook opvalt is hoe de kampstructuren en het brutale geweld al bijna meteen Duitsland in zijn greep hadden, evenals de wisselvalligheid en de totale perfiditeit van de hooggeplaatste nazi's.

Nein bitte, want: Je kan je afvragen of dit perspectief essentieel veel toevoegt aan wat we al allemaal weten - of horen te weten.

Aanbevolen voor: Wie zich graag verdiept in de geschiedenis van de periode rond WOII in zijn totaliteit en al goed genoeg bekend is met de meeste figuren en gebeurtenissen.

 

Een orgie van geschiedenisloosheid

Auteur: Aldous Huxley

Titel: Brave New World

Taal: Engels

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 1932

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriendin

Synopsis: Een buitenstaander uit de 'wildernis' maakt kennis met de eponieme wereld vol genetische manipulatie, verplichte drugconsumptie en staatsorgieën.

Brave indeed, want: Al met al is de idee dat we onszelf sneller zullen onderwerpen aan wat we fijn vinden (in dit geval seks en drugs) in ruil voor onze vrijheid, aannemelijker dan een onderwerping aan complete, gewelddadige repressie. Het stemt ook tot nadenken dat de architecten en heersers van deze wereld in wezen geloven dat ze iets goeds doen. De ideeën van Huxley waren toen op sommige vlakken opzienbarend vooruitziend en zijn nog altijd fris.

Blijf op uw eiland, Prospero, want: De stijl is soms wat mager.

Aanbevolen voor: Wie een echte klassieker wil lezen waar uiteindelijk niet zo veel werk aan is.

De duivelscursiefjes

Auteur: KRJ Tochthond en Kimme Tigra

Titel: Prozac en gezelschapsdieren

Taal: Nederlands

Categorie: columns

Jaar van eerste uitgave: 2022

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht

Synopsis: In elk één helft pennen KRJ Tochthond en Kimme Tigra erg korte beschouwingen en anekdotes neer, waarin via vaak absurdistische omwegen (n)iets verteld wordt.

Ja, want: De bijdrages in 'Prozac en gezelschapsdieren' zijn gesneden op de taille van een vinnige social media-post en met veel plezier bewegen ze zich buiten de ongeschreven regels van het Vlaanderen van nu. Niet het Vlaanderen waarvan rechtse eikels denken dat het de krijtlijnen uit zet, maar het échte, halfrechtse Vlaanderen in zijn knullige burgerlijke bekrompenheid. Je merkt wel de geestelijke verwantschap tussen beide schrijvers.

Nee, want: Nihilisme komt soms om de hoek loeren. En ook: de dualiteit van de bundel nodigt vanzelf uit tot vergelijken. Hoewel Tigra en Tochthond allebei onderhoudend schrijven, met Tigra als meer gerodeerde auteur van de twee, helt de naald vrij duidelijk over naar Tochthond wat diepgang en creativiteit betreft.

Aanbevolen voor: Wie graag korte columns leest en vreest dat er niks leuks meer kan gedaan worden met het cursiefje. Dit is voor jullie.