Het vuilste zwaard

Auteur: W.F. Hermans

Titel: De donkere kamer van Damokles

Taal: Nederlands

Categorie: roman

Jaar van eerste uitgave: 1958

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: e-readerdump

Synopsis: De wat suffe sigarenwinkelier Henri Osewoudt wordt door een mysterieuze man met de naam Dorbeck tijdens Wereldoorlog II in het verzet meegesleurd, maar moet als de oorlog voorbij is zien te bewijzen dat hij niet zomaar wat moorden heeft gepleegd en dat Dorbeck überhaupt bestaat (of bestaan heeft).

Ontwikkel de film, want: 'De donkere kamer' biedt een tamelijk onheroïsch beeld van het Nederlandse verzet, ook al heb je de bekende tropen van de sadistische of perverse Duitse bezetters. De Britten komen er ook niet veel beter af, als hooghartige en boertige bureaucraten. Het intrigerendste personage is natuurlijk Osewoudt zelf, een naar traditionele normen erg onwaarschijnlijke held (meer een anti-held). 

Laat het zwaard maar neerkomen, want: Anno 2024 en als iet of wat geoefende lezer heb je de kunstgreep van het verhaal al redelijk snel door. Sommige (inter)acties zijn ook nogal houterig beschreven - of om het te stellen met meer mildheid, Hermans werkte aan een taal en stijl die nog niet volledig af waren omdat er voor dit soort verhalen of vertellingen nog niet veel voorbeelden waren.

Aanbevolen voor: Wie een verzetsroman wil lezen die grondig afwijkt van de geijkte paden.

 

Noodwegen

Auteur: W.F. Hermans

Titel: Nooit meer slapen

Taal: Nederlands

Categorie: roman

Jaar van eerste uitgave: 1966

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: e-readerdump

Synopsis: De jonge Nederlandse geoloog Alfred Issendorf wordt naar Noorwegen gestuurd om te proberen de these van zijn eigen promotor mee te bewijzen door veldonderzoek te doen in het hoge noorden.

Opblijven maar, want: Naast de waarachtige woestheid van de landschappen en de soms vreemde lokale mensen die die lijken te bevolken, is dit een postmoderne tragedie die desondanks vlot leest. Het is wat een "valse trage": sommige zaken lijken aanzienlijk simpeler dan ze zijn, of sommige ondoorzichtige passages bevatten dan weer aanknopingspunten tot dieper denkwerk, en als laatste heb je nog enkele noten van (soms bittere) humor die het geheel afkruiden. 

Ga maar slapen, want: Als je een net verhaal wil met een net voorgeschotelde conclusie, dan moet je hier niet zijn. Desondanks zijn er een pak motieven en verhaaldraden die echt wel nergens toe leiden. Dat mag, maar het kan soms frustrerend zijn.

Aanbevolen voor: Wie wel zin heeft in wat pomo maar niet direct aan de allermoeilijkste of cerebraalste roman toe is. 

Gentse spanning en weerspannigheid

Auteur: Lars Bernaerts, Lieselot De Taeye (red.)

Titel: Rebellie in de Gentse letteren: literaire stroppendragers van de middeleeuwen tot nu

Taal: Nederlands

Categorie: essays

Jaar van eerste uitgave: 2023

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau

Synopsis: 22 essays over het (zelf)imago van Gent als dwars/rebels doorheen grofweg de laatste 800 jaar.

't Es 't ziene weerd, want: De onderwerpen van de essays zijn zeer divers in zowel materie als tijd, van haast alom bekende figuren als Jacob Van Artevelde tot zelfverklaarde "zotten" en zelfs een theatervoorstelling die pedofilie probeerde te billijken. Er wordt veel nuance aangebracht. Soms is/was Gent en zijn bevolking wezenlijk deel van een tegencultuur die zich verzet tegen maatschappelijke tendenzen, maar net zo goed presenteren ze zich op die manier met nogal selectieve en onoprechte drijfveren. 

Schiefgepoepte lavabo, want: Dit is in wezen een tamelijk academisch werk, dus er is geen grote conclusie. En ook: het is een schande dat ik er niet in sta.

Aanbevolen voor: Wie interesse heeft in Gentse (literaire) geschiedenis.

 

De magie van witte herten

Auteur: Lisa Weeda

Titel: Aleksandra

Taal: Nederlands

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 2021

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau

Synopsis: Lisa bezoekt (soms echt, soms in gedachten) haar voorouders in Oekraïne die soms wel, soms niet leven onder Russische bezetting vanaf 2014 (het boek is geschreven voor de tweede Russische invasie in 2022).

Volg de herten, want: Het sterrenstof van magisch realisme geeft 'Aleksandra' een markante eigenheid in een zee van hedendaagse Nederlandstalige literatuur die houdt van nuchterheid. De zwarte aarde van Oekraïne komt in sommige passages haast tastbaar tot leven.

Laat de pijl maar zitten, want: Bij tijd en stond is het verhaal tamelijk verwarrend en niet elke overgang is even vlot geschreven. Daar moet natuurlijk de opmerking bij dat het geen misdaad is voor een roman om wat moeite te vragen van zijn lezer.

Aanbevolen voor: Wie omkan met bewuste ambiguïteit als motief en thema en interesse heeft voor wat er leeft in een streek van Europa waar (ondanks de oorlog die in het nieuws is) veel mensen in de Lage Landen weinig over weten. 

Moe van armoe

Auteur: Cody Hochstenbach

Titel: In schaamte kun je niet wonen

Taal: Nederlands

Categorie: autobiografisch essay

Jaar van eerste uitgave: 2023

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verjaardagscadeau

Synopsis: Kort autobiografisch essay over de schaamte en onzichtbaarheid die vasthangt aan armoede.

No shame, want: Hochstenbach maakt de gevolgen van en de povere (pun unintended) staat van het debat in Nederland rond armoede erg krachtig aanschouwelijk. Zijn analyse is mits enige details net zo goed van toepassing op België. Ook hier wordt er wel over armoede gesproken, maar heel vaak boven de hoofden van de armen zelf en zonder de systematiek te bespreken.

Schaamtelijk, want: Ik heb niets aan te merken op dit essay.

Aanbevolen voor: Wie nog altijd denkt dat armoede een persoonlijk falen is.

Het zout der aarde

Auteur: Raynor Winn

Titel: Het zoutpad

Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)

Categorie: reisverslag

Jaar van eerste uitgave: 2018

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend

Synopsis: Een koppel Engelse vijftigers gaat volledig failliet en begint ten einde raad aan een wandeltocht langs de kusten van Zuidwest-Engeland.

Ga maar op pad, want: Winn maakt haar verhaal nergens larmoyant en schrijft onderhoudend. Je krijgt haast vanzelf erg veel sympathie voor haar en haar echtgenoot en alle mensen die zich (tijdelijk of permanent) ophouden in de marges van de samenleving zonder dat het pamflettistisch wordt. Hoewel vaak verdrietig, is het verhaal nergens rancuneus of bitter.

Neem het met een korrel zout, want: Ik vroeg me toch af of er geen laag is van vernis of vergulding: het is niet onmogelijk dat Winn en haar man mensen zijn die fundamenteel geen rancune voelen, maar de afwezigheid van woede is opvallend. Linkse mensen die strak in de leer zijn zouden er ook aan kunnen toevoegen dat Winn de politiek-sociale dimensie iets doortastender had kunnen aanpakken. Maar dan ben je misschien bezig het boek te lezen voor de verkeerde redenen.

Aanbevolen voor: Als je houdt van woeste natuurbeschrijvingen, naturalisme en realisme, dan kan je hier niet mee missen.

 

Een pijlsnelle val

Auteur: Anton Voloshin

Titel: De snelheid van de duisternis

Taal: Nederlands

Categorie: poëzie

Jaar van eerste uitgave: 2019

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: zelf geschreven

Synopsis: Een bundel van 29 gedichten in hevige beroering over de wereld en in constante dialoog met anderen. Vrolijk zal niemand er van worden, maar wie mij kent, die leest mijn werk ook niet om eens een avond zorgeloos te lachen.

Licht aan het einde van de tunnel, want: Wat me positief opvalt nu er 5 jaar tussen de publicatie en herlezing zitten, is hoe 'De snelheid' niets heeft ingeboet aan brutale impact. De invloed van Lucebert is (weer) duidelijk zichtbaar, maar vertaald naar een zwartgeblakerd sociaal en politiek landschap.

De laatste mag het licht uitdoen, want: Sommige motieven worden wellicht wat te vaak herhaald (spam, gebitten, ziekte).

Aanbevolen voor: Ik denk dat veel mensen die open staan voor niet per se traditionele of lichtvoetige poëzie dit wel zouden kunnen smaken.