Achteloze wreedheden

Auteur: Lize Spit
Titel: Het smelt
Taal: Nederlands
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 2016
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: Geleend
Synopsis: Eva gaat puberen en dat begint allemaal niet zo best.
Aanrader, want: Het klinkt altijd wat sneu om te zeggen dat een boek goed is voor een debuut, alsof dat het lof moet verminderen. Misschien is dit dan wel Spits debuut, het is duidelijk dat ze al jaren ervaring heeft in het vertellen en creëren van verhalen. Het sterkste aan 'Het smelt' is de parallelle structuur die twee ontknopingen ineens belooft en netjes terug aansluit bij het begin als een lus die zich sluit temidden van enorm veel losse eindjes. De lezer wordt met een vaste hand meegenomen door een vertelling die bij heel veel Vlaamse lezers van haar (mijn) generatie op zijn minst een aantal herkenningspunten zal opleveren, wat het boek ook doet inbedden in het verhaal dat langzamerhand over ons als collectief begint verteld te worden. Spit doet haar best om zinnen te bouwen zoals de rustige, droge schaafmeesters het doen boven de Moerdijk, maar de Vlaamse grand-guignol is nooit veraf, en daarvoor heeft ze een ander palet. Het mooiste vind ik de schildering van een alledaagse tragiek en wreedheid waar geen zware uitspattingen aan te pas komen - Spit gaat nooit zo marginaal als Verhulst of zo broeierig-seksueel als Claus - wat de tragiek misschien des te meer in de verf zet.
Afrader, want: Voor best zware thema's te behandelen is het oogpunt van de vertelling dikwijls nogal emotieloos. Geestige observaties en pijnlijk realisme wisselen elkaar af, maar waarom een ik-standpunt terwijl die ik zorgvuldig zo veel gevoelens wegredigeert? 'Het smelt' heeft ook een paar rommelige passages en stilistische oneffenheden die met meer redactiewerk hadden kunnen voorkomen worden.
Aanbevolen voor: Ik zou dit niet uitroepen tot hét boek dat dé jeugd van de huidige generatie van tussen de 25 en de 35 in Vlaanderen afbeeldt, maar het is zeker een jeugd die op alle vlakken bijzonder plausibel aanvoelt en meermaals in het eigen geheugen doet graven. Het een generatieboek noemen doet het bovendien oneer aan en is typisch voor brommende ouderen die liefst blijven lezen over hun eigen generatie. Dit is een erg vlot en bij tijden knap debuut.

U, nu

Auteur: Naomi Klein
Titel: This Changes Everything
Taal: Engels
Categorie: Non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2014
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: Geleend
Synopsis: Klein beschrijft de huidige stand van zaken van de globale klimaatbeweging en stippelt een weg voorwaarts uit. Spoiler: het is één voor twaalf.
Aanrader, want: De synopsis doet niet vermoeden dat dit boek leest als een thriller. De diverse cast aan booswichten in het klimaatverhaal is veel uitgebreider dan veel mensen zouden aannemen en omvat zelfs nominaal "groene" bewegingen. Maar de grootste sterkte van Kleins takedown is dat ze opmerkt hoe kleine, heel lokale bewegingen bezig zijn om de status quo omver te werpen - en dat moet, want de tijd dringt ongelooflijk hard. En passant moet ook het kapitalisme een halt toegeroepen worden.
Afrader, want: Ik zou dit boek aan niemand afraden. Het vraagt evenveel aandacht als Al Gore's 'Inconvenient Truth' een dik decennium geleden, maar komt ook met oplossingen en nagelt een paar valse messiassen aan het kruis.
Aanbevolen voor: Iedereen.

Een soort van filosofie

Auteur: Robert Musil

Titel: Der Mann ohne Eigenschaften (I)

Taal: Duits

Categorie: Fictie

Jaar van eerste uitgave: 1930

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: Gekocht

Synopsis: De wiskundige Ulrich zwerft een beetje door zijn Wenen met een comfortabele ironische afstand tot zijn eigen gevoelens en daden. Intussen wordt een crimineel berecht.

Aanrader, want: Je moet voor de modernistische, zeer gedetailleerde en vaak droog-ironische stijl zijn, maar als die je ding zijn, is dit boek (de inleiding tot de vier veel massievere delen van 'Der Mann ohne Eigenschaften) absoluut iets voor jou.

Afrader, want: Verwacht weinig spanning. Dit is voornamelijk een boek over ideeën en gevoelens, niet over plot, hoewel dat plot er best mag zijn.

Aanbevolen voor: Verteerders van echte klassiekers.

Jazz en joyrides

Auteur: Jack Kerouac
Titel: On The Road
Taal: Engels
Categorie: Fictie
Jaar van eerste uitgave: 1957
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: Geleend
Synopsis: Een los relaas over de diverse tochten dwars door de Verenigde Staten en Mexico van Salvatore Paradise en zijn vriend Dean Moriarty, eind de jaren '40.
Aanrader, want: Tot in den treure toe bleef Kerouac dé verteller van de Beat-generatie, maar het is moeilijk om niet mee bewogen te worden door het manische enthousiasme dat van de personages uit gaat over alles wat ze doen en alles waar ze komen. Het is een vertelling met veel donkere kanten, maar de pure energie en de inspiratie die er van af spat is na meer dan een eeuw nog altijd springlevend. Kerouacs stijl is soepel, direct en levendig.
Afrader, want: Iedereen die ooit echt mensen als Moriarty gekend heeft, weet dat hun destructieve persoonlijkheden overal brokken maken, ook al ligt dat niet eens in hun intenties. Over die brokken wordt nogal koeltjes gedaan. 'On The Road' is tevens door en door een man's world. De naïviteit van de personages heeft anno 2016 iets stuitends.
Aanbevolen voor: Wie graag kennis maakt met een moderne klassieker maar geen zin heeft in doodserieuze tragedies of maniërismen.

Dronken worden aan de Yangtze

Auteur: Wang Wei, Li Po, Tu Fu
Titel: Three Tang Dynasty Poets
Taal: Engels (vertaald uit het Chinees)
Categorie: Poëzie
Jaar van eerste uitgave: 2015
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: Gekregen
Synopsis: Een bloemlezing uit het werk van drie klassieke Chinese dichters uit de 8ste eeuw.
Aanrader, want: Je fietst vlot door de gedichten, die allemaal bogen op vrij eenvoudige beelden die toch levendig een ouder China voor ogen halen met epische berggezichten, uitgestrekte voettochten, hofhoudingen en eenvoudige families. Er is duidelijk veel nagedacht over de vertaling.
Afrader, want: Je kan je afvragen hoe ver de Engelse vertaling van het oorspronkelijke Chinees staat. Veel zal allicht verloren gegaan zijn in vertaling, en sommige termen verwestersen ("hertog", "Turkestan", enz.) was misschien niet altijd nodig.
Aanbevolen voor: Wie eens zin heeft in een ander type poëtische snack, want geef het toe, van Chinese auteurs kennen we hier in het Westen haast niets buiten enkele filosofen. Van de drie dichters kende ik zelf enkel Li Po.

Als twee vikings vechten om een been

Auteur: Ari Thorgilsson
Titel: The Saga of Gunnlaug Serpent-tongue
Taal: Engels (vertaald uit het IJslands)
Categorie: Sage
Jaar van eerste uitgave: 1270
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: Cadeau gekregen
Synopsis: Gunnlaugr Ormstunga reist rond door IJsland, Engeland, Zweden en Noorwegen en heeft een hevige liefdesrivaal aan Hrafn Önudarson. Dat moet wel eindigen in een duel.
Aanrader, want: De sage levert een boeiende inkijk op de normen en waarden van de IJslandse samenleving en de vikingwereld in zijn geheel ten tijde van het hoogtepunt van de macht van de vikings. In de stijl van antieke sagen zijn de personages niet eenduidig goed of slecht en is eer van het grootste belang.
Afrader, want: Door de grote afstand in tijd en de veelheid aan namen heeft de sage voor zijn lichte inhoud toch soms een taaie densiteit. En ook al is Hrafn een lafaard, Gunnlaugr is een beetje een eikel en de felbegeerde Helga slaagt er enkel in mannen ongelukkig te maken. Geen vrolijke boel dus, maar wat had je verwacht.
Aanbevolen voor: Liefhebbers van vikings en het Hoge Noorden.

Bliksems, duikboten en catastrofes

Auteur: Randall Munroe
Titel: Wat als? Serieuze wetenschappelijke antwoorden op absurde hypothetische vragen
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: Non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2014
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: Geleend
Synopsis: De comic-tekenaar van de bekende webcomic XKCD beantwoordt absurde vragen van zijn lezers.
Aanrader, want: Sommige vragen alleen al wekken een glimlach op (bijvoorbeeld: "Zou je werkelijk een muur kunnen bouwen met de elementen van de tabel van Mendeljev"?). De meeste antwoorden zijn geestig en vrij bevattelijk voor mensen die geen gespecialiseerde vakkennis hebben van fysica, en bevatten nu en dan ook tekeningen in de typische bedrieglijk-simpele en droge stijl die Munroe goed beheerst.
Afrader, want: Omdat Munroe fysicus is, focust hij zich vooral daarop. Een beetje jammer, want het zou fijn geweest zijn indien hij breder was gegaan, maar een kniesoor die daar om maalt.
Aanbevolen voor: Fans van alles dat populair-wetenschappelijk en licht absurd is.