Deutschland hintendrauf alles

Auteur: Jeroen Reygaert

Titel: Het verdampte land

Taal: Nederlands

Categorie: non-fictie

Jaar van eerste uitgave: 2026

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend

Synopsis: Een blik op het huidige Duitsland en zijn vele problemen door de ogen van de vaste VRT-correspondent in het land.

Supergut, want: Hoewel 'Het verdampte land' (voor één keer vind ik een woordspeling in een titel trouwens oprecht slim) een dun boekje is, slaagt hij erin vele thema's tegelijk te bespelen zonder oppervlakkig of al te anekdotisch te zijn (iets waar het gelijkaardige boek van journalist Steven Decraene over Frankrijk zich wel aan bezondigt). Ik geloof ook oprecht dat het voor veel Vlaamse lezers een schok is: bijna alle sociopolitieke problemen die België heeft, met uitzondering van het separatisme, heeft Duitsland ook, en in veel zwaardere mate. Reygaert neemt ook de moeite uit te leggen waarom sommige dingen in Duitsland zo anders lopen dan in de Lage Landen, en door die spiegel voor te houden te tonen dat we op een aantal vlakken waarvan we in België denken dat we het erg slecht doen, er eigenlijk nog niet zo bekaaid van af komen.

Verschlimmbessert, want: Soms voelt 'Het verdampte land' wat haastig geschreven aan, met hier en daar spelfoutjes en kleine inconsistenties. Wanneer Reygaert (terecht) inzoomt op het succes van de AfD, vind ik hem soms een beetje naïef: natuurlijk gaan die kiezers het publiekelijk hebben over andere zaken dan racisme of vreemdelingenhaat, ze weten immers ook wel dat openlijk xenofobie goedkeuren niet echt door de beugel kan. Ik ben ook niet helemaal zeker van zijn premisse dat de gemiddelde Vlaming Duitsland ziet als een extreem efficiënt, rijk en performant land - ik herinner me dat in mijn tienerjaren in de jaren '90 veel van mijn leeftijdsgenoten toen al een beeld hadden van Duitsland als een oubollig land dat was blijven hangen in de jaren '80.

Aanbevolen voor: Wie interesse heeft in lokaal-internationale socio-politiek, en eigenlijk ook wie die interesse niet heeft. Reygaert heeft 200% gelijk dat veel Vlamingen ten onrechte weinig interesse aan de dag leggen voor Duitsland, en zich nog al te vaak laten leiden door clichés die niet echt meer opgaan.

⭐⭐⭐⭐     

Therapie voor natiestaten

Auteur: Jared Diamond

Titel: Omwenteling

Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)

Categorie: non-fictie

Jaar van eerste uitgave: 2019

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend

Synopsis: Natiestaten kunnen crises het hoofd bieden net zoals personen dat kunnen doen, aan de hand van een set aan op te lossen uitdagingen. Sommige staten slagen (gedeeltelijk), sommige staten falen (gedeeltelijk). Diamond kiest voor 7 specifieke naties om te bespreken: Finland, Indonesië, Australië, Duitsland, Chili, Japan en de Verenigde Staten.

Omgewenteld, want: Diamond is op zijn best als hij inzoomt op specifieke crises die elk van zijn geselecteerde landen doormaakte. Hij maakt geen arrogante, alwetende claims en heeft ook enkel naties besproken die hij zelf goed kent. Het idee dat naties baat kunnen hebben bij een soort persoonlijke therapie is tamelijk origineel en leent zich ook goed als kapstok om zijn interpretaties aan op te hangen. Verder doet hij ook zijn best om het hier niet over enkel Westerse landen te hebben of om landen die gedeeltelijk of volledig buiten het Westen vallen à la Huntington af te schilderen als monolithische entiteiten die fundamenteel "anders" of "exotisch" zijn.

Omgewenteld (in de verkeerde richting), want: 'Omwenteling' is een serieuze turf die baat had gehad bij een strengere redactie en zichzelf niet alleen erg vaak herhaalt, maar ook herhalingen niet maakt wanneer het wel handig is (bijvoorbeeld het schema dat hij hanteert, dat in het begin en aan het eind beschreven wordt, maar nergens tussenin de lange hoofdstukken over de landen). Het schema zelf is eveneens niet helemaal overtuigend: gedraagt een natiestaat zich echt als een soort collectieve persoon? En zo ja, hoe kan je dit toepassen in de praktijk en met praktische handvaten, acties en gevolgen? Het latere deel van het boek, dat vooral inzoomt op de polycrises waarin de Verenigde Staten verwikkeld zijn, lijkt vooral het bredere (Amerikaanse) publiek niet al te zeer voor het hoofd te willen stoten maar verzandt daardoor hier en daar in een tandenloos en oppervlakkig 'bothsideism'.

Aanbevolen voor: De gemiddelde, wat meer intellectuele lezer zal dit zeker een interessant boek vinden. Diamonds grootste intellectuele sterkte is dat hij goed is in het combineren van diverse wetenschappelijke disciplines en manieren van redeneren, maar dat is ook zijn grootste zwakte, waardoor het geheel soms poverder is dan de som van de delen.

⭐⭐⭐