Gêne, waanzin en andere typisch menselijke zaken

Auteur: Fjodor Dostojevski

Titel: The Eternal Husband and Other Stories
Taal: Engels (vertaald uit het Russisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1997 (met verhalen uit Dostoekvski’s volledige carrière)
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: Dit is een verzameling kortverhalen van de hand van Dostojevski. Ze laten zich best samenvatten als schetsen van verstoorde menselijke relaties en de fouten die mensen maken door hun medemens volkomen verkeerd in te schatten. De focus ligt op het langste verhaal, het titulaire The Eternal Husband.
Aanrader, want: Dostojevski had een uniek gevoel voor sociale mores, en kan feilloos geloofwaardige mislukkelingen neerzetten. Hij is op zijn best als hij erg diep in zijn personages kruipt, en hun handelingen, gedachten en gevoelens, hoe absurd of belachelijk ook, voor henzelf erg plausibel blijft neerzetten. Vooral A Nasty Anecdote, Bobok en Dream of the Ridiculous Man zijn hier bijzonder sterk in.
Afrader, want: Sommige dialogen komen wat gekunsteld over, en hier en daar komt hij nogal traag terzake. De soms nogal plotse plotwendingen durven ook wel eens goedkoop overkomen.
Aanbevolen voor: Iedereen die houdt van realistische pageturners met interessante personages.

Augustin, haal de dildo

Auteur: Donatien Markies de Sade

Titel: Filosofie in de slaapkamer
Taal: Engels (vertaald uit het Frans)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1795
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van mijn vriendin
Synopsis: Drie decadente Franse aristocraten spannen samen om een jong meisje te indoctrineren in hun theorieën over amoraliteit en seksueel hedonisme, met een fikse dosis moederhaat er gratis bij.
Meer, want: Sommige van De Sades ideeën, of hij ze nu zelf echt geloofde of niet, zijn verrassend modern, zelfs naar onze normen, en zetten aan het denken over de erg burgerlijke conventies van zowel zijn eigen als onze tijd. Ook de naadloze overvloeing van het verheven aristocratische stijlregister in het platvloerse, pornografische register van zijn expliciete scènes werkt erg goed.
Genade, want: Het essay dat De Sade er middenin gooide staat als een tang op een varken. Sommige personages krijgen ook erg weinig te doen en lijken meer op sparring partners in Socratische dialogen dan wat anders.
Aanbevolen voor: Mensen die denken dat De Sade alleen maar schreef over seksuele foltering en stront eten.

De maanlanding was nep

Auteur: Viktor Pelevin

Titel: Omon en de race naar de maan
Taal: Nederlands (vertaald uit het Russisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1992
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van de bibliotheek
Synopsis: De jonge Omon traint in een geheime ondergrondse basis om een zogezegd onbemande maanlanding uit te voeren voor de Sovjets. Alles, maar dan ook alles eraan is compleet nep. Zelfs wat nep is, is nep.
Hef een glas vodka, want: De satire op de imagobezorgdheid van de Sovjetunie is zo sterk doorgedreven dat je er soms wel mee moet lachen.
Naar de zoutmijnen ermee, want: De personages lijken allemaal erg dom, en dat werkt nogal vervelend.
Aanbevolen voor: Mensen die denken dat Russische literatuur nooit grappig kan zijn.

Razernij en bitterheid

Auteur: Fjodor Dostojevski

Titel: Aantekeningen uit het ondergrondse
Taal: Nederlands (vertaald uit het Russisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1864
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van de bibliotheek
Synopsis: verbitterde, hatelijke Rus van middelbare leeftijd fulmineert tegen de maatschappij en is een all-round zieligaard
Het is altijd beter als ze nog underground zijn, want: Het boek, dat al bij al niet lang is, neemt een lange aanloop maar mondt uit in een kopstoot van een finale, met erg sterke dialogen en meesterlijk geschreven personages die ondanks hun lamentabele toestand erg veel zinnigs te zeggen hebben over hoe mensen met elkaar omgaan. Bovendien is het ook al erg ver verwijderd van laat-romantische of realistische conventies, waardoor het nog steeds erg hedendaags werkt.
Blijf maar in die ondergrondse, want: Sommige scènes zijn zo pijnlijk dat de plaatsvervangende schaamte voor het personage te sterk kan worden. De eerste, essay-achtige hoofdstukken zijn ook minder interessant en iets te onvast van stijl.
Aanbevolen voor: Wie Dostojevski wil lezen maar niet de moed heeft onmiddellijk al te beginnen met het zware werk.

Oermoedercomplex

Auteur: Bryan Sykes

Titel: De zeven dochters van Eva
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2001
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend door een collega
Synopsis: Sykes beschrijft zijn zoektocht en onderzoek naar de 'oermoeders' van de mensheid via mitochondriaal DNA.
Elementary, dear Watson & Crick, want: Als Sykes over zijn concrete onderzoeken schrijft, en de weg die mitochondriaal DNA heeft afgelegd als betrouwbare indicator om bepaalde historische kwesties te helpen oplossen, is hij zonder meer boeiend.
Een Mengele van de taal, want: De uitgebreide, narratieve beschrijvingen van zijn oermoeders zijn nogal saai, en het boek schiet ook nogal onvast uit de startblokken. Sykes is niet erg goed in fictie.
Aanbevolen voor: Lezers met een interesse in wat prehistorie en erfelijkheid.

Leven als Satan in Moskou

Auteur: Michail Boelgakov

Titel: De Meester en Margarita
Taal: Nederlands (vertaald uit het Russisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1966 (ongecensureerd en geredigeerd in 1989)
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van de bibliotheek
Synopsis: Satan, in de gedaante van professor/illusionist Woland, komt terug naar de mensenwereld en landt met zijn gevolg in het Moskou van de jaren '30.
Heil Satan, want: De dialogen en settings vonken langs alle kanten, de politieke en culturele beschouwingen staan humor en tempo geenszins in de weg, en de lezer krijgt er nog een erg mooie, zij het geliterariseerde romance bij op de koop toe.
Liever terug naar de kerk, want: Bezdomniy en soms ook de Meester kunnen wel eens saaie zeurkousen zijn.
Aanbevolen voor: Mensen die een introductie willen tot Russische literatuur die hen niet onmiddellijk in de 19e eeuw onderdompelt.

Oubollige masturbatie

Auteur: Johan Daisne

Titel: De trap van steen en wolken
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1941
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verjaardagscadeau
Synopsis: Een jonge doctorandus in de wetenschappen heeft gezondheids- en liefdesproblemen en schrijft intussen een boek.
Wat heb ik geleerd: De mooiste landschappen en zelfs de best beschreven personages zijn oersaai als de dialogen slecht zijn.
De trap op, want: Ondanks Daisnes wat statige, oubollige reputatie kon ik niet zeggen dat de man zijn métier niet beheerste. Integendeel, zijn erg poëtische beschrijvingen bevatten hier en daar enkele stilistische juwelen waar veel moderne Nederlandstalige schrijvers nog wat van kunnen leren.
Van de trap gevallen, want: Het hele boek geurt enorm naar Daisnes eigen, erg mannelijk gerichte fantasie. Dat valt enigszins te vergeven voor het boek waar zijn hoofdpersonage aan werkt, maar je merkt al snel dat ook het boek zelf daar een reflectie van is. De vrouwelijke personages zijn maar verlengstukken van het ego van de mannelijke personages.
Aanbevolen voor: Ouderwetse, licht misogyne romantici met een vreemd beeld van de liefde, of mensen die het boek alleen willen lezen voor z’n uitgekiende, complexe structuur.