Het verminkte boek

Auteur: Vladimir Nabokov
Titel: Het origineel van Laura
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: fictie, work in progress
Jaar van eerste uitgave: 1977
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: ‘Het origineel van Laura’ is een onafgewerkt boek, het laatste waar Nabokov aan werkt rond zijn dood. Voor zover het nog één geheel vormt, zijn de hoofdpersonages de Laura uit de titel – een jonge, promiscue vrouw – en Philip, haar man, die zichzelf door middel van een soort meditatie probeert uit te wissen.
Aanrader, want: De uitgave die ik geleend kreeg was een duidelijk bibliofiele uitgave, met natuurgetrouwe kopieën van Nabokovs handgeschreven fiches en kladlijntjes bovenaan (mét reliëf, zelfs), en de gedrukte vertaling onderaan, die bovendien van een hoog kwalitatief niveau is. Zijn personages zijn ook erg nabokoviaans, gedreven door onachterhaalbare lusten, verstrikt in een web van (zelf)bedrog.
Afrader, want: De fragmentatie maakt het soms moeilijk om de plot te volgen, en het is zeker niet duidelijk waar Nabokov precies naartoe aan het werken was.
Aanbevolen voor: Literatuurliefhebbers pur sang.

Discipline en discipelen

Auteur: Ferdinand Bordewijk
Titel: Bint
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1934
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: Leraar De Bree gaat voor een jaar werken op de school van de notoir strenge directeur Bint, die heilig gelooft in een onderwijssysteem waarin discipline centraal staat om van jongeren ‘reuzen’ te maken.
Aanrader, want: Iedereen kan er eigenlijk wel wat in vinden. Je kan er trekken in vinden van fascisme dat via onderwijs wordt aangeleerd, je kan er een pessimistische cultuurkritiek in lezen (hoewel niet duidelijk is wie hier veroordeeld wordt), je kan er zelfs een positieve oproep in zien tot zelfbeheersing en een vorm van spartaanse rechtvaardigheid. ‘Bint’ kan veel dingen zijn voor vele lezers. Daar komt bij dat de erg korte, zakelijke (en soms ronduit) foute stijl van het boek naadloos aansluit op de thematiek en de beelden die Bordewijk oproept van grauwe scholen, bedekt met roet van fabrieken, met een constante, gure wind.
Afrader, want: Het machismo van het hele gebeuren is soms een beetje vervelend.
Aanbevolen voor: Wie graag onderwijsromans leest, en eigenlijk ook wie ze niet graag leest en ‘Onder het wiel’ of ‘Professor Onraad’ maar minnetjes vond.

M’as-tu vu conduire

Auteur: Ferdinand Bordewijk
Titel: Knorrende beesten
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1933
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: Grotendeels vanuit het perspectief van een automecanicien en zijn assistente, die elk bijzonder weinig dialoog hebben, worden auto’s en autoraces aan een fictionele kustplaats gevolgd. Door het poëtische taalgebruik heeft het hele verhaal iets van een fantastische droomsequens, waarin het gebrul van de motoren luider klinkt dan hun zieke, hautaine of zonderlinge chauffeurs.
Aanrader, want: Niet alleen geeft ‘Knorrende beesten’ een interessant inzicht in klassentegenstelling aan mondaine badplaatsen op subtiele manieren, maar elke zin apart is ook een plezier om te lezen. Bordewijk toont zich hier op zijn zwierigst. Zijn taal swingt met de zomer mee.
Afrader, want: Het is niet duidelijk wat de personages zelf nu echt doen in het verhaal. Sommigen zullen misschien de wenkbrauwen optrekken bij de politieke subtext.
Aanbevolen voor: Lezers met een beetje tijd voor een stilistisch krachtig, kort verhaal.

Stemmen van staal en beton

Auteur: Ferdinand Bordewijk

Titel: Blokken

Taal: Nederlands

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 1931

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend

Synopsis: Een impressionistisch overzicht van een totalitaire dystopie.

Aanrader, want: Vanaf de eerste zinnen grijpt Bordewijks indrukwekkende, met heldere kleuren geschilderde stijl de lezer naar de keel, om die geen enkel moment los te laten. Door alle hoeken en kanten van de tekst ademt zijn dystopische staat de taal van de overmacht. Bovendien kwam dit verhaal één jaar uit voor ‘Brave New World’ en zeventien jaar voor ‘1984’.

Afrader, want: Een goede dystopie getrouw, kan je niet bepaald spreken van een eenduidig einde. Sommige kenmerken van de staat klinken nu ook wat verouderd.

Aanbevolen voor: Wie denkt dat er in de Nederlandstalige literatuur geen goed dystopisch proza kan geschreven worden.

Rednecks gone wild

Auteur: DBC Pierre
Titel: Vernon God Little
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2003
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: Scholier Vernon Little is getuige van een schietpartij op zijn middelbare school, aangericht door zijn gepeste beste vriend. Omdat hij de enige overlevende getuige is, is hij direct ook medeverdachte, en groeit hij door een samenspel aan sensatiebeluste buren, ongelukkig toeval en egocentrische omstaanders uit tot schuldig nog voor zijn proces gemaakt is.
Aanrader, want: ‘Vernon God Little’ is van begin tot eind een roetsjbaan aan groteske, snijdende humor, en levendig taalgebruik. DBC Pierre laat een kleinsteeds Texas tot leven komen door de ogen van een native son die niks anders gewoon is. Sommige observaties zijn te creatief om niet te onthouden, zoals het idee dat sommige Texanen net als George Bush Sr. hun mond een klein beetje open houden en fronsen als ze iemand met minachting bekijken, of hoe de Broussards een type mensen zijn die elke zin drie keer herhalen en altijd lijken te bewegen met hun armen compleet slap langs hun lichaam. Daarenboven hakt DBC Pierre er niet zomaar willekeurig op in; je voelt als lezer een oprechte sympathie voor de echte marginalen en onderdrukten in het verhaal, die allemaal door Vernons neutrale lens bekeken worden.
Afrader, want: Het kost even moeite om te wennen aan Pierres persoonlijke stijl, en het is pas tegen de helft dat het echt duidelijk wordt wat er precies gebeurd is met Vernon. De subplot met dokter Goosens leek me wat bij het haar gesleurd, en op het einde kraakt de plausibiliteit van de plot wat.
Aanbevolen voor: Lezers die zin hebben in een zwarte parodie op een Bildungsroman.

De gesel der studenten Nederlands

Auteur: Koen Stassijns en Ivo Van Strijten (red.)
Titel: Van Heer Halewijn tot Hugo Claus: 160 gedichten om uit het hoofd te kennen
Taal: Nederlands
Categorie: poëzie
Jaar van eerste uitgave: 2007
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: Van de allervroegste monnikenpoëzie over vogelnestjes tot het junkieverdriet van Jotie ’t Hooft – deze bloemlezing poogt het historische kruim van de Nederlandstalige poëzie samen te ballen in 160 gedichten.
Aanrader, want: Iedereen zou in principe de klassieke gedichten moeten kennen die de mijlpalen vormen van de poëtische taalevolutie van het Nederlands. Bovendien zitten er prachtexemplaren tussen die na jaren of eeuwen nog moeiteloos overeind blijven.
Afrader, want: Er staat veel slechte poëzie in. Nee, echt. De Nederlandstalige literatuur heeft een select clubje aan uitmuntende dichters voortgebracht, maar er staat ook veel bagger tussen die me op een onaangename wijze herinnerde aan saaie lessen Nederlands waarin gezwollen, protserige gedichten besproken werden die vandaag niet eens zouden werken als karamellenverzen (ik kijk naar jullie, Cees Buddingh' en Hieronymus van Alphen). Ook: geen Reve?
Aanbevolen voor: Beginners, neem ik aan?

Hello and welcome to Jazz Club

Auteur: F. Scott Fitzgerald
Titel: The Great Gatsby
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1922
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: Door de ogen van Nick Carraway, WW1-veteraan, leert de lezer een New Yorkse upper society kennen waarin de mysterieuze figuur Jay Gatsby een centrale en voorname rol speelt.
Aanrader, want: Het is niet voor niets dat ‘The Great Gatsby’ de status kreeg van klassieker en op veel leeslijstjes opduikt. Fitzgerald schrijft met een typisch Amerikaanse directheid en weet zijn personages even plausibel te maken. De jazz-feestjes en drinkgelagen in de periode van de Drooglegging vormen een sfeervolle omkadering.
Afrader, want: De beeldspraak is soms wat te uitleggerig. De laatste stukjes voelen slordig aan. Als je bovendien bedenkt dat dit boek in hetzelfde jaar verscheen als ‘The Waste Land’ en ‘Ulysses’, voel je ook al snel de beperkingen aan van ‘The Great Gatsby’.
Aanbevolen voor: Voor wie het allemaal niet te complex hoeft maar toch graag een goed geschreven verhaal wil lezen rijke mensen en hun problemen.