À la recherche du temps marxiste

Auteur: Martin Hägglund

Titel: Dit leven

Taal: Nederlands (vertaald uit het Zweeds)

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 2019

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verjaardagscadeau

Synopsis: Hägglund neemt de lezer mee op een reis door zijn persoonlijke en politieke filosofie aan de hand van twee grote pijlers: seculier geloof en geestelijke vrijheid. Dat klinkt liberaal maar is het niet (echt): au fond is het een herinterpretatie van het marxisme afgewogen tegenover een radicale verwerping van het concept van de eeuwigheid (dat ons volgens Hägglund berooft van zingeving).

Leef alsof het je laatste dag is, want: Hägglund weet zijn gedachten tamelijk helder te formuleren en steunt voor zijn voor- en tegenvoorbeelden op een boeiende reeks denkers, gaande van Augustinus over Kierkegaard en Proust tot Martin Luther King Jr. Hij is op zijn best als hij de paradoxen beschrijft van het samenhuizen van democratie en kapitalisme, en erkent (m.i. correct) dat een doorgezet kapitalisme uiteindelijk altijd elke democratie onderuit zal halen. Tevens is hij de eerste auteur die erin geslaagd is interesse bij mij op te wekken in Hegel, die ik voordien beschouwde als het summum van saaiheid.

Death, be not proud, want: Ik ben geen academicus noch filosoof, maar er schort wat aan Hägglunds enge definitie van een eeuwig leven. Verder denk ik dat hij inkomsten uit rente over het hoofd ziet als potentiële bron om de sociaal-democratie in leven te kunnen houden. Voor de rest: het is een serieuze turf om je door te worstelen, Hägglund herhaalt zichzelf nogal vaak en de meeste van zijn gedachten zijn al met al niet superorigineel.

Aanbevolen voor: Wie houdt van lijvige filosofische werken die desondanks niet al te zwaar op de hand zijn.

Dichten als in Babylon

Auteur: Hannah van Wieringen

Titel: In geval van liefde

Taal: Nederlands (en dan vertaald in 23 talen)

Categorie: poëzie

Jaar van eerste uitgave: 2015

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen

Synopsis: Hannah van Wieringens gedicht "In geval van liefde" 23 keer vertaald in een andere taal van de Europese Unie.

Taalrijkdom, want: Als je een polyglot bent, is het best fijn om telkens te kijken wat er veranderd of hertaald is in een nieuwe doeltaal. De liefde bezingen in alle officiële talen van de Europese Unie is ook precies het soort wat naïef-eurofiele project dat je kan verwachten van de EU, maar daar is niks verkeerds mee.

In te veel tongen, want: De meeste Europeanen zullen nu toch ook niet meer dan 4 talen (goed) kunnen verstaan dus het blijft een wat anemische gimmick.

Aanbevolen voor: Wie een leuk en fluffy curiosum in zijn of haar boekenkast wil.

The kids are alright

Auteur: Willem Bongers-Dek (red.)

Titel: Oude werken, jonge schrijvers: stilte voor de storm

Taal: Nederlands

Categorie: multi-disciplinair

Jaar van eerste uitgave: 2022

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeautje van een insider bij DeBuren

Synopsis: 18 twintigers presenteren het resultaat van hun inspiratie door allerhande oudere kunstwerken onder de vorm van diverse vertelvormen na samen op een soort hoogtestage geweest te zijn in Parijs (want uiteraard Paris, mon chéri).

Laat de storm maar komen, want: Jong talent te over in de Nederlanden, zo veel is zeker. In de 18 vignettes zat niets dat opviel in slechte zin als te gezocht, te pretentieus of te naïef, integendeel, er zit bij deze jonge garde al veel volwassenheid. Veel diversiteit ook. Gen Z, baby! Ik heb me geen ogenblik verveeld, en voel me in het gezelschap van oprecht goedmenende jonge mensen die graag met hun kunst bezig zijn.

Dat de stilte nog even moge aanhouden, want: Die subtitel van de bundel: waarom? Het klinkt goed maar slaat nergens op, sorry. De pendant van de vroegrijpheid van dit schrijfgelid is ondanks de enorm diverse output aan genres ook dat het allemaal wat braaf aanvoelt. Misschien ben ik een onnozele ouder wordende Millennial en weten deze jongeren het beter dan ik, maar ik voel geen rebellie, geen rock & roll, geen clash. Het doet me wat denken aan een "coole" leraar muziek die een rockbandje in één van zijn klassen vol enthousiasme onder zijn vleugels neemt, wat wellicht resulteert in muziek die er best wel mag zijn, maar ook wat vleugellam is.

Aanbevolen voor: Wie een (beperkte) staalkaart wil zien van een mogelijke who's who van literatoren in Nederland en Vlaanderen in 2035.

 

Niet-helemaal-nihilisme

Auteur: Otessa Moshfegh

Titel: My Year of Rest and Relaxation

Taal: Engels

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 2018

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verjaardagscadeau

Synopsis: Een naamloze, mooie jonge maar extreem cynische blondine in NYC gaat in een soort winterslaap.

Relax maar, want: Hoewel My Year vaak doet denken aan het egotisme van Elizabeth Wurtzel en het nihilisme van Brett Easton Ellis, in hoe nepvriendschappen, nepjobs en de besognes van de welgestelde klasse gefileerd worden, liggen subtielere emoties en verhalen aan de basis van wat het hoofdpersonage meemaakt, voelt en denkt. Die worden zelden expliciet gemaakt, maar drukken in de coda een steeds nadrukkelijker verlangen uit tot authenticiteit, hoe vervormd die ook is. Dat zelfs de enigszins voorspelbare eindmeet van 9/11 toch nog zo weet te beklijven, toont enkel maar het meesterschap van Moshfegh.  

No rest for the wicked, want: Sociaal voelend is het boek nu ook niet direct: radicale zelftransformatie is het domein van de welgestelden (wat, om eerlijk te zijn, zelfs het hoofdpersonage erkent).

Aanbevolen voor: Liefhebbers van de grote stadsroman, idealisten met cynisme op overschot, of cynici met ergens nog een weke kern.

Parallelle spookwolken

Auteur: Ted Chiang

Titel: Exhalation

Taal: Engels

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 2020

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verjaardagscadeau

Synopsis: Een bundel kortverhalen van de sf-schrijver Ted Chiang.

Adem vrij, want: Chiang heeft in elk van zijn geselecteerde kortverhalen een unieke insteek en gaat nooit voor het cliché. Hij toont zich ook bekwaam in het hanteren van meerdere vertelvormen en die zijn steeds erg gepast voor wat hij wil vertellen - in die zin doet hij soms denken aan David Mitchell. Maar technologie en wetenschap zijn eigenlijk enkel hulpmiddelen om te reflecteren over vrije wil, humanisme en ethiek, in de beste traditie van soft sf.  

Hou je adem maar niet in, want: Enkel kniesoren, maar goed: het laatste verhaal was hier en daar wat rommelig en riep door zijn premisse erg veel logica-vragen op.

Aanbevolen voor: Wie graag eens moderne sf leest en niet al te veel tijd heeft.

 

Rode aarde, rode gedachten

Auteur: John Steinbeck

Titel: De druiven der gramschap

Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 1939

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: e-readerdump

Synopsis: De familie Joad zoekt een nieuwe toekomst op in Californië, onteigend en van hun land gezet in de beruchte Dust Bowl tijdens de Grote Depressie van de jaren '30.

Uitstekende vintage, want: Steinbeck wisselt de brede blik af waarin hij de temperatuur neemt van de gewone m/v in al hun vindingrijkheid, zelfvoldaanheid, achterdocht, hopeloosheid en volharding met de stille waardigheid van boerenfamilies zoals de Joads. Het is geen heiligenportret van de Amerikaanse onderklasse, maar de (meestal stille) woede en verontwaardiging over het lot van die mensen tijdens de Dust Bowl zit als een gloeiend rode draad verweven in de roman. Eigentijds als het is, zijn de Verenigde Staten ook vandaag nog ziek in een gelijkaardig bedje - de brutaliteit van de politie en de buitenproportionele macht van de superrijken zijn in 2023 helemaal terug van nooit echt weggeweest.  

Zure wijn, want: Als je hoopt op een keurige resolutie op het einde, ben je eraan voor de moeite.

Aanbevolen voor: Alle literatuurliefhebbers en zeker wie een fikse dosis Americana wel genegen is.

  

Je bescheuren met bejaarden

Auteur: Peter van Straaten

Titel: Hoezo oud?

Taal: Nederlands

Categorie: cartoon

Jaar van eerste uitgave: 2016

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau

Synopsis: Een bloemlezing uit van Straatens cartoons over en met oudere mensen.

Oud maar niet versleten, want: Weinig andere tekenaars hebben ooit in een paar lijnen tekening en zo weinig tekst zulke grappige, cynische of brutale observaties kunnen maken als van Straaten. Dat geldt dubbel voor zijn blik op oudere mensen, aangezien hij een groot deel van zijn carrière zelf oud was.  

Oude moppen, want: Je moet vaker glimlachen dan schaterlachen, dus wie dijenkletsers verwacht, zal op zijn honger blijven zitten.

Aanbevolen voor: Wie graag z'n humor relatief droog heeft en een klein beetje pikant.