Ruraal Rusland in historische vogelvlucht

Auteur: Peter d’Hamecourt

Titel: Toen Napoleon Maly verliet
Taal: Nederlands
Categorie: egodocument, geschiedenis
Jaar van eerste uitgave: 2010
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van mijn moeder
Synopsis: d’Hamecourt beschrijft aan de hand van de geschiedenis van het dorp Malojaroslavets de bredere Russische geschiedenis van 1812 tot nu, en vooral de effecten op de lokale bevolking, met veel anekdotes en stemmen van gewone Russen.
Da, want: Het is eens wat anders dan een kurkdroog naslagwerk. Het verbindt de grote momenten in de moderne Russische geschiedenis met de bevolking van een dorp enkele honderden kilometers van Moskou, en geeft vooral ook een persoonlijker inzicht in vele principes en beleidsmaatregelen van de tsaren, de Sovjets en het postcommunistische Rusland, zonder opvallend politiek gekleurd te worden.
Njet, want: De familiegeschiedenissen van het dorp vervallen soms wel in de fout van rijen namen en gebeurtenissen te worden zonder dat je je als lezer betrokken voelt. Soms is de focus ook wat onduidelijk omdat het boek probeert de helft van het dorp ergens wel een plek te geven.
Aanbevolen voor: Mensen die houden van volksere geschiedenis en slechts een basiskennis hebben van de Russische geschiedenis.

Angst die het gezicht doet wegsmelten

Auteur: Jeroen Brouwers

Titel: Bezonken rood
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1981
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen van een vriendin
Synopsis: Brouwers haalt trauma’s op van zijn kleutertijd in de Jappenkampen in Indonesië, een lang vervlogen affaire en zijn diverse problemen van haat, ziekte, angst en zelfhaat om er mee om te gaan.
Aanrader, want: Zonder meer en terecht één van de grootste hedendaagse klassiekers in de Nederlandse literatuur. Brouwers is sowieso stilistisch op de top van zijn kunnen, en is bijzonder brutaal in het beschrijven van zijn paniekaanvallen, moeilijke verhouding tot intimiteit en zijn nog steeds overeind staande haat tegenover de oorlogsmisdaden die de Japanners begingen in Indonesië.
Afrader, want: De mijmeringen over de affaire met Liza lijken soms wat bij het haar gesleurd om een geforceerd gefantaseerd rustpunt in te bouwen. Het boek is al sterk genoeg op zichzelf.
Aanbevolen voor: Iedereen, eigenlijk. Vooral ook mensen die wel eens een ‘goed boek’ willen lezen maar er niet toe komen uit tijdsgebrek. Want ondanks zijn zware thema’s is ‘Bezonken rood’ ook tamelijk dun.

Boosaardige hippies met bijlen

Auteur: John Barnes

Titel: Daybreak Zero
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 2011
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht in Stockholm
Synopsis: Tweede deel van een beoogde trilogie over een post-apocalyptisch Amerika. De wereld werd hierin in 2024 haast verwoest door een mysterieuze groep extreemlinkse, gewelddadige hippies die zichzelf “Daybreak” noemen.
Aanrader, want: Barnes slaagt erin ondanks zijn wat manke premisse een geweldige pageturner te schrijven. Op veel vlakken is het ook een deprimerend realistische weergave van hoe de Verenigde Staten er zou kunnen uitzien, een jaar na de apocalyps.
Afrader, want: Barnes is nogal graag visceraal in het beschrijven van de haat en wreedheid van mensen, en ergens is het idee dat hippies veranderen in zelfmoordterroristen zo belachelijk dat het onvoorstelbaar wordt. Bovendien zijn sommige personages volledig van bordkarton.
Aanbevolen voor: Mensen die niet zo dom waren als ik om te beginnen met het tweede deel, en liefhebbers van post-apocalyptische literatuur die zin hebben in een tussendoortje.

Portrait of the artist as a young whiner

Auteur: Paul De Wispelaere

Titel: Een eiland worden
Taal: Nederlands
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1963
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Een jonge nietsdoender in het decennium na Wereldoorlog II komt erachter dat hij de benepen manier van leven van zijn ouders en zowat iedereen rondom hem verafschuwt, en blijft een spel spelen van aantrekken, afstoten, obsessie en gelatenheid met zijn ‘grote liefde’ (meer een soort project).
Aanrader, want: Hoewel er thematische overeenkomsten zijn met Reves De avonden schrijft De Wispelaere stilistisch nog beter. Bijna elke zin is om van te eten, zeker als je weet dat dit zijn debuut was.
Afrader, want: Een onsympathiek hoofdpersonage is per definitie geen probleem, maar De Wispelaere laat hem te veel overkomen als een cynicus die zijn eigen mislukkingen voortdurend door handige kunstgrepen probeert te rechtvaardigen. Zijn analyses zijn scherp, maar zijn arrogantie werkt op de zenuwen.
Aanbevolen voor: Lezers die houden van een mooie stijl, voldragen zinnen en die niet al te veel tijd hebben.

Gerechtigheid in Alabama

Auteur: Harper Lee

Titel: To Kill a Mockingbird
Taal: Engels
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1960
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekregen van mijn vriendin
Synopsis: Een jong blank meisje groeit op in het Alabama van de jaren ’30, waar racisme en segregatie normaal zijn. Haar vader, een advocaat, moet een zwarte man verdedigen die beschuldigd wordt van het verkrachten van een blank meisje.
Lezen, want: Dit boek wordt terecht gezien als een klassieker, ondanks het feit dat het Lee’s enige fictiewerk ooit was. Door de ogen van een kind zien we een genuanceerd en tezelfdertijd erg recht door zee beeld ontstaan van hoe het landelijke Diepe Zuiden in elkaar zat in de jaren ’30, waarbij geen enkel thema uit de weg wordt gegaan maar door de heldere stijl en het hoge tempo er ook niks dik opgelegd wordt. “To Kill a Mockingbird” is een moordende pageturner, met bovendien het eigenlijke hoofdpersonage, Atticus Finch, als een realistisch maar enorm bewonderenswaardig en principieel hoofdpersonage dat weinig gelijken kent in de literatuur.
Niet lezen, want: Je haat lezen? Misschien is het begin een beetje traag, maar dat zeg ik alleen maar omdat ik niet het gevoel wil hebben dat ik niets gezegd heb.
Aanbevolen voor: Iedereen.

Mescaline wordt nooit oud

Auteur: Aldous Huxley

Titel: The Doors of Perception
Taal: Engels
Categorie: egodocument
Jaar van eerste uitgave: 1954
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: Huxley beschrijft zijn ervaringen met mescaline over een zonnige namiddag, in een gecontroleerde setting bij een dokter. En ja, The Doors ontleenden hun naam aan dit werk. De naam van het werk is zelf dan weer afgeleid uit The Marriage of Heaven and Hell van William Blake, waar Huxley overigens vrij prominent naar verwijst in zijn gedachtegangen.
Aanrader, want: Ondanks het thema (druggebruik) is het erg korte boekje zeer helder geschreven, en bulkt het van de kruisverwijzingen naar allerlei filosofische, religieuze en esthetische opvattingen die zeker een bron van discussie kunnen vormen met mensen die het ook gelezen hebben.
Afrader, want: Als je niet thuis bent in de brede literaire en culturele achtergrond van Huxley, kan het zwaar zijn om te volgen. Ook wie een wonderbaarlijk trippende Engelsman verwacht had, is er aan voor de moeite.
Aanbevolen voor: Lezers die graag een filosofische dressing hebben over hun egodocumenten, of gewoon nieuwsgierig zijn naar de effecten van mescaline zonder het zelf te willen proberen.

Gêne, waanzin en andere typisch menselijke zaken

Auteur: Fjodor Dostojevski

Titel: The Eternal Husband and Other Stories
Taal: Engels (vertaald uit het Russisch)
Categorie: fictie
Jaar van eerste uitgave: 1997 (met verhalen uit Dostoekvski’s volledige carrière)
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend
Synopsis: Dit is een verzameling kortverhalen van de hand van Dostojevski. Ze laten zich best samenvatten als schetsen van verstoorde menselijke relaties en de fouten die mensen maken door hun medemens volkomen verkeerd in te schatten. De focus ligt op het langste verhaal, het titulaire The Eternal Husband.
Aanrader, want: Dostojevski had een uniek gevoel voor sociale mores, en kan feilloos geloofwaardige mislukkelingen neerzetten. Hij is op zijn best als hij erg diep in zijn personages kruipt, en hun handelingen, gedachten en gevoelens, hoe absurd of belachelijk ook, voor henzelf erg plausibel blijft neerzetten. Vooral A Nasty Anecdote, Bobok en Dream of the Ridiculous Man zijn hier bijzonder sterk in.
Afrader, want: Sommige dialogen komen wat gekunsteld over, en hier en daar komt hij nogal traag terzake. De soms nogal plotse plotwendingen durven ook wel eens goedkoop overkomen.
Aanbevolen voor: Iedereen die houdt van realistische pageturners met interessante personages.