De dood van een zwerver

Auteur: Stijn Streuvels
Titel: Het leven en de dood in de ast
Taal: Nederlands
Categorie: proza
Jaar van eerste uitgave: 1926
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau van ouders
Synopsis: Op één avond en nacht in de ast, een plaats waar wortels vermalen worden tot chicorei, zitten drie arbeiders in gedachten en dromen verzonken. Hun duisternis wordt opgeschrikt door de landloper Knorre, die de ast binnen komt om er zijn laatste adem uit te blazen.
Aanrader, want: Streuvels heeft een stijl waar de Vlaamse klei in grote hompen aan kleeft, en hij weet van begin tot eind de aandacht vast te houden van de lezer door zijn theatrale omwegen in dromen, mijmeringen en interne belijdenissen van zijn personages. Hutsebolle, Blomme en Fliepo zijn drie mannen zoals er al talloze bestaan hebben en nog zullen bestaan, maar door romanciers doorgaans aan hun lot worden overgelaten. Streuvels zet ze krachtig, menselijk en eerlijk neer.
Afrader, want: De woordenschatlijst achteraan is echt wel broodnodig, en hier en daar doet Streuvels een aantal slordige of onhandige dingen die anno 2015 niet meer langs een uitgever zouden passeren.
Aanbevolen voor: Wie net zoals ik ten onrechte dacht dat Streuvels belegen pastorale boekjes schreef.

Sumoworstelaars en vrolijke cijfers

Auteur: Stephen J. Dubner en Steven D. Levitt
Titel: Freakonomics: a rogue economist explores the hidden side of everything
Taal: Engels
Categorie: non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2006
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Dubner en Levitt nemen via verschillende essays de lezer mee door verrassende economische correlaties en studies. Waarom zijn de meeste drugdealers arm? Wat verklaart het pijlsnelle dalen van gewelddadige misdrijven in de jaren '90 in Amerika? Hoe win je een verkiezing?
Aanrader, want: Dubner en Levitt schrijven vlot en slagen erin om vrij droge, soms esoterische materie fascinerend te maken voor een lekenpubliek. 'Freakonomics' doet niet aan ideologie, maar probeert wetenschap dichter bij het publiek te brengen.
Afrader, want: Door de essayistische vorm gaat er soms wat samenhang tussen de hoofdstukken verloren, maar Dubner en Levitt geven aan dat het expliciet niet hun bedoeling is om die te zoeken.
Aanbevolen voor: Mensen die verzot zijn op boeiende weetjes en eens toe zijn aan iets lichtere lectuur dan loodzware durven als 'Kapitaal in de 21ste eeuw'.

Tastbaar en stijlvol

Auteur: Erwin Mortier
Titel: Mijn tweede huid
Taal: Nederlands
Categorie: proza
Jaar van eerste uitgave: 2000
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriend
Synopsis: Een rustiek coming of age-verhaal van de dromerige Anton, die gecontrasteerd wordt met zijn ruige neef, en opgenomen wordt in zijn geheimzinnige vriendschap op school.
Aanrader, want: Mortier is een stilistische klassebak die achteloos de pareltjes uit zijn pen schudt. Zoals de titel laat vermoeden, is het verhaal bijna tastbaar, proefbaar en aanraakbaar.
Afrader, want: Soms is dergelijke stilistische overdaad niet functioneel. Eerlijk is eerlijk: het verhaal is niet bijzonder origineel.
Aanbevolen voor: Wie een Claus-vormig gat op te vullen heeft in zijn of haar literaire maag, of wie tuk is op een bijzonder mooie literaire stijl.

Vrolijke beestenboel

Auteur: Frederik Lucien De Laere
Titel: Paniek in het circus
Taal: Nederlands
Categorie: poëzie
Jaar van eerste uitgave: 2003
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: dichter liet het per ongeluk achter
Synopsis: In ongeveer 40 gedichten, meestal kort, meestal met een pointe, en meestal met een dier in de hoofdrol, stelt De Laere zijn poëtische zoo ten toon.
Aanrader, want: 40 gedichten is veel voor een bundel, maar doordat hij direct en vrij toegankelijk schrijft, heeft De Laere geen moeite om de aandacht van de lezer vast te houden. Hier en daar zit een gedicht dat ongekunsteld een glimlach of een grimas onderdrukt. Op zijn best is hij in de voetsporen van Larkin een dichter van de vreemde alledaagsheid.
Afrader, want: Misschien wegen sommige gedichten iets té licht, en nu en dan voelt de stijl, hoewel nog maar 12 jaar oud, al aan als een beetje gedateerd.
Aanbevolen voor: Wie wel poëzie wil lezen, zich vooralsnog afgeschrikt voelt door "moeilijke" dichters, maar de "instapdichters" al ontgroeid is.

Pius' gewillige beulen

Auteur: Jeroen Brouwers
Titel: Het hout
Taal: Nederlands
Categorie: proza
Jaar van eerste uitgave: 2014
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gewonnen op een quiz
Synopsis: De jonge broeder-leraar Bonaventura twijfelt eraan om zijn kap over de haag te gooien door getuige te zijn van het constante en sadistische misbruik van pensionaatjongens door zijn medebroeders, en omdat hij een vrouw heeft leren kennen.
Aanrader, want: Dit is een vintage Brouwers. Vanaf de eerste bladzijde is hij trefzeker in de opbouw van zijn tekst en loodst hij de lezer moeiteloos door een plot die van stilistische en inhoudelijke hoogstand naar hoogstand gaat. Het is al even geleden dat er zo'n monsterlijke slechterik in de Nederlandse literatuur verscheen als broeder Mansuetus.
Afrader, want: Bonaventura aarzelt wel erg lang, en misschien ligt het einde er wat dik op.
Aanbevolen voor: Zowat iedereen.

Zwarte toilethumor

Auteur: Sander VDV
Titel: RIP Sander VDV deel 1
Taal: Nederlands
Categorie: graphic novella
Jaar van eerste uitgave: 2014
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriendin
Synopsis: Sander VDV pleegt zelfmoord om zijn vrienden een hak te zetten, en ontdekt dat hij hen als spook kan blijven tormenteren.
Aanrader, want: Het is een originele premisse, en VDV schuwt het absoluut niet zijn eigen personage als zielig en rancuneus neer te zetten (en dat ook te beseffen). VDV is op zijn best als hij de kleinmenselijke kantjes van zijn vrienden fileert, en zijn spook laat opduiken in een wc-pot of tijdens een restaurantbezoek.
Afrader, want: Humor die naar beneden trapt in plaats van naar boven mikt, is altijd wat precair om te gaan bedrijven, en het is wat vreemd dat VDV de vriend waar hij het meeste jaloezie voor voelt, er relatief goed van af laat komen. Ook: misogynie en racisme.
Aanbevolen voor: Wie Sander VDV al kent als stand-up comedian, zal al vertrouwd zijn met zijn gitzwarte humor en dit vast kunnen appreciëren. Als je je zoals ik stoort aan hatelijke houding die hij zijn spook laat aannemen tegenover vrouwen en minderheden, zou ik deze beker aan mij laten voorbijgaan.

Een wit gedachtestreepje

Auteur: Gerrit Kouwenaar
Titel: Vallende stilte
Taal: Nederlands
Categorie: poëzie
Jaar van eerste uitgave: 2014
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: kerstcadeau
Synopsis: Een bloemlezing uit het omvangrijke werk van de in 2014 overleden Gerrit Kouwenaar.
Aanrader, want: Niet alleen is 'Vallende stilte' een mooie vogelvlucht over Kouwenaars lange en indrukwekkend consistente oeuvre, het is een boek dat uitgegeven is met veel liefde voor het boek als medium zelf. Kouwenaar heeft gedichten geschreven die gerust kunnen dingen naar het beste van wat er ooit in het Nederlands gedicht is, en dat met een bijzonder spaarzaam palet aan woorden. Terwijl hij in zijn poëzie zijn eigen einde stapsgewijs voelde naderen, stijgt de ontroering.
Afrader, want: Je kan er niet van onder uit dat de schaduwzijde van Kouwenaars consistentie is dat hij vaak hetzelfde schrijft in andere variaties.
Aanbevolen voor: Poëzieliefhebbers.