De boerentoorn

Auteur: Stijn Streuvels

Titel: De vlaschaard

Taal: Nederlands

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 1907

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend 

Synopsis: De ouder wordende, extreem autoritaire herenboer Vermeulen zinkt zonder het zelf goed te beseffen weg in een steeds acuter wordende midlife-crisis.

Boerenkermis, want: Streuvels' bekendste is een grand cru (maar niet zo goed als 'Het leven en de dood in de ast'), met bijna tastbare beschrijvingen van landschappen, mensen, gezichten en gewoontes die stralen van het leven zelf op het Vlaamse boerenland. Wie denkt dat dit een soort pastorale idylle of een grote sociaal bewogen plattelandsroman is, zal eraan zijn voor de moeite - Romantisch met hoofdletter R is het wel, maar het heeft meer gemeen met de woestheid van een Brontë dan de pastoorspoëzie van Gezelle. Streuvels had bovendien van boer Vermeulen een domme karikatuur of een slechterik kunnen maken, desnoods een rare antiheld, maar hij weerstaat al die verleidingen.

De valschaard, want: Het neigt soms allemaal naar mooischrijverij, met veel lang uitgesponnen passages waar niets gebeurt of gezegd wordt dat al niet eerder is gezegd en getoond.

Aanbevolen voor: Wie een goede Vlaamse klassieker zoekt, of eens een cynische opmerking wil maken als je weer in één of ander buurtcentrum of een taverne zit die naar dit boek genoemd wordt.

 

Weg van de wereld

Auteur: Stijn Streuvels

Titel: Langs de wegen

Taal: Nederlands

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 1901

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend 

Synopsis: Jan is een eenvoudige paardenknecht. Hij werkt, trouwt en werkt en verwordt langzamerhand tot een zielige oude grijsaard.

Om een boer mee van zijn paard te slaan, want: Ondanks de wat kwalijke reputatie van de "Vlaamse boerenroman" als oubollig en moraliserend is 'Langs de wegen' op veel manieren scherp in zijn lens en ambiguër dan je zou denken. Zoals altijd gebruikt Streuvels ook een woordenschat waarvan je het bestaan nog niet eens kon vermoeden in het Nederlands.

Als een boer met kiespijn, want: Het probleem met een al met al intellectueel vrij beperkt hoofdpersonage is dat de schrijver vaak dubbel zo hard moet werken om zijn innerlijke wereld boeiend te houden voor de lezer - wat Streuvels overigens meestal met verve lukt, maar niet op zulke hoogten als in 'Het leven en de dood in de ast'.

Aanbevolen voor: Wie die aloude "Vlaamse boerenroman" toch nog een kans wil geven, maar liever geen formaat vastpakt ter grootte van een zak patatten.

 

Duizend bommen en granaten

Auteur: Katrien Arnaut

Titel: Het drama van Merelbeke

Taal: Nederlands

Categorie: non-fictie

Jaar van eerste uitgave: 2007

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verjaardagscadeau 

Synopsis: Met veel foto's, citaten van ooggetuigen en wat historische duiding wordt het bombardement van Paasmaandag 1944 herdacht van de Geallieerden op het rangeerstation van Merelbeke, waarbij meer dan 400 burgerdoden vielen, na Mortsel de dodelijkste vergissing van Geallieerde bombardementen in Wereldoorlog II.

Dit is een bom, want: Het bombardement op Merelbeke is in de collectieve Vlaamse psyche rond Wereldoorlog II helemaal niet bekend, dus een boek erover is welkom. De vele foto's en getuigenissen zijn beklijvend en nog altijd actueel. Dat dit boek wellicht mensen van buiten Merelbeke of de provincie minder zal boeien, maakt nog niet dat het absoluut een bestaansrecht heeft.

Sisser, want: Dit klinkt als een pedante opmerking, maar is het niet als je bredere herdenking ambieert: het boek is niet erg goed geschreven, met inconsistenties in hoe ooggetuigenverslagen behandeld worden (soms indirect, soms letterlijk, soms geredigeerd) en diverse schoonheidsfoutjes die amateuristisch overkomen, zoals het veelvuldige gebruik van ellipsen ("...").

Aanbevolen voor: Wie opgroeide of geboren is in Merelbeke of omgeving, en onverbeterlijke Vlaamse amateurhistorici van Wereldoorlog II.

 

Reuma voor iedereen, hoera

Auteur: Peggy Jacques

Titel: Reuma van 1 tot 100 jaar

Taal: Nederlands

Categorie: non-fictie

Jaar van eerste uitgave: 2023

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend 

Synopsis: Dr. Jacques geeft een overzicht in vogelvlucht van allerlei diverse reuma's, wat ze zijn, hoe ze behandeld (of voorkomen) kunnen worden en probeert ook diverse misvattingen erover de wereld uit te helpen.

Los uit de pols, want: De layout en stijl maken het boek enorm toegankelijk, met bite-sized paragrafen en hoofdstukjes. Vooral de ingekaderde stukjes waarin misverstanden over reuma worden aangepakt, zijn voor zowel leek, mantelzorger als ervaringsdeskundige erg nuttig.

Afkraken, want: De sterke layout en de puntige inhoud kunnen niet verdoezelen dat dit al met al een droog geschreven boek is. Niet dat ik verwacht in lachen uit te barsten bij zo'n ernstig thema, of op het puntje van mijn stoel te zitten, meeslepende lectuur kan je het niet noemen.

Aanbevolen voor: Dit is het grootste probleem - voor wie is dit boek? Reumapatiënten lijden meestal niet onder alle reuma's tegelijkertijd en zullen ook niet bijster veel interesse hebben in reuma's waar ze niet aan lijden. Hetzelfde geldt voor geliefden en vrienden van die patiënten. Voor reumatologen dan weer trapt het boek wellicht te veel open deuren tegelijk in. Voor mensen die vermoeden dat ze aan een vorm van reuma lijden, is het dan weer een klassiek geval van een medische encyclopedie lezen als ongeïninitieerde: op het einde zal je denken dat je lijdt aan allerlei tumoren, zeldzame syndromen en psychische stoornissen.

 

Frankrijk voor beginners

Auteur: Steven Decraene

Titel: En route

Taal: Nederlands

Categorie: non-fictie

Jaar van eerste uitgave: 2023

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend 

Synopsis: VRT-journalist en vaste Fankrijk-verslaggever schetst in vele korte hoofdstukken een panoramisch beeld van het moderne Frankrijk, met veel aandacht voor wat de Fransen nu precies zo Frans maakt.

Mijn monocle is afgevallen, want: Decraene weet als een echte journalistieke stielman véél informatie efficiënt te verpakken en dat op een erg toegankelijke manier. Geen onderwerp dat het hedendaagse Franrkijk maakt tot wat het is laat hij onberoerd. Zijn sympathie voor het land en zijn mensen staat overigens geen vrij objectieve kijk in de weg, noch omarmt hij de makkelijke clichés.

Sacrébleu, want: Soms vind ik dat Decraene dingen iets te snel voor waar aanneemt omdat mensen hem dat zeggen, vooral als het gaat over politiek, zoals Emmanuel Macron, lokale fantasten en zeker de kiezers van Marine Le Pen.

Aanbevolen voor: Wie Frankrijk niet echt kent en er zich niet in verdiept heeft, maar toch interesse heeft in het land en op zoek is naar een goed 'gateway'-boek.

 

Asterix en het tijdperk van Aquarius

Auteur: Didier Conrad & Fabcaro

Titel: De witte iris

Taal: Nederlands (vertaald uit het Frans)

Categorie: comic

Jaar van eerste uitgave: 2022

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: gekocht 

Synopsis: In Caesars eeuwige queeste om "dat kleine Gallische dorpje" te overwinnen stuurt hij een new-age goeroe op de dorpelingen af.

Ga in je kracht staan, want: Van de laatste 10 Asterix-albums en van alle albums sinds originele scenarist Goscinny stierf, is dit één van de betere. De persiflage van new-age oplichterij is zowel tijdloos als tendentieus (maar niet zo goed als in 'De ziener'), en zoals een goede Asterix het betaamt, zijn het vooral de talloze nevenpersonages die efficiënt de show stelen.

Niet goed voor je chakra's, want: Asterix is een inherent conservatieve strip ("het kleine, misschien dysfunctionele dorp waar niets echt verandert blijft toch het beste") en je kan moeilijk verwijten dat die trouw blijft aan zijn wortels. Toch is de subplot van de huwelijksperikelen tussen Abraracourcix en Bellefleur een enorme misser - hij hoeft helemaal niets te doen terwijl zij op het einde door het stof kruipt.

Aanbevolen voor: De fans en verzamelaars zullen deze niet willen missen, voor jongere generaties is dit mogelijk al wat oubollig. 

En in Amsterdam

Auteur: Johan Van Tilburg

Titel: De cynicus

Taal: Nederlands

Categorie: fictie

Jaar van eerste uitgave: 2022

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: verjaardagscadeau 

Synopsis: Hoofdpersonage Percijn, een Amsterdammer van middelbare leeftijd, dwaalt door zijn stad tegen de achtergrond van een grote klimaatdemonstratie, een tocht die hem steeds verder drijft naar de (letterlijke) marges.

The dog days are over, want: De twist, die ik niet ga verklappen, vind ik best goed gevonden omdat die automatisch uitnodigt tot een herlezing. Ondanks zijn voorgewende en erkende cynisme is Percijn vooral een diep teleurgestelde en depressieve man die op het einde enkel zijn trots en zelfbeschikking nog heeft. Van Tilburg weet dat scherp te boek te stellen.

Het zijn weer hondsdagen, want: Sommige overpeinzingen van het hoofdpersonage zijn een pak minder interessant dan hij zelf lijkt te denken. Intussen kan je ook de straten beleggen met boeken waarin gerateerde schrijvers de hoofdrol spelen.

Aanbevolen voor: Wie een minder gekende auteur wil ontdekken in de Nederlandse letteren, zal van 'De cynicus' zeker geen spijt hebben.