Wat was was

Auteur: Edward Carey

Titel: Petite

Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels) 

Categorie: Fictie

Jaar van eerste uitgave: 2019

Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriendin

Synopsis: De lezer volgt het jonge leven van 'Petite', die later zal uitgroeien tot Madame Tussaud, van haar vroege jeugd tot ongeveer haar 40ste, door de bewogen jaren voor en tijdens de Franse Revolutie.

Zet me bij in het museum, want: Carey weet een goed midden te kiezen tussen het historische, het emotionele, het griezelige, het mythische en het grappige. Sommige momenten zijn ronduit sprookjesachtig, in de beste traditie van donker en licht, niet in de soms te zoete Disney-versies. 

Smelten maar, want: Voor wie echt hoopt op een diepgravend psychologisch portret van Madame Tussauds jeugd, die is er aan voor de moeite.

Aanbevolen voor: Eigenlijk iedereen die graag leest - 'Petite' is een perfect keurig, vlot en interessant middlebrow-boek dat elke lezer wel zal kunnen bekoren.  

Gramsci voor beginners

Auteur: Warda El Kaddouri
Titel: Dominantie
Taal: Nederlands 
Categorie: Non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2020
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een vriendin
Synopsis: El Kaddouri schetst de filosofische en sociologische grondslagen van wat intussen weer de zoveelste holle rechtse boeman geworden is, de 'woke'-beweging.
Ja meesteres, want: Het boekje is scherp en toegankelijk geschreven zonder moraliserend over te komen. In feite is het een goede inleiding op verdere gedachtenkaders als die rond intersectionaliteit of de theorieën van Antonio Gramsci (die zelf mee aan de basis lagen voor mijn 'Nieuwe Staat').
Genade, want: Je kan je afvragen of de rechtse roepers dit ooit gaan lezen.

Aanbevolen voor: In eerste instantie de domme critici die maar wat staan te roepen over iets dat ze niet begrijpen, maar ook progressieven zelf kunnen baat hebben bij dit boekje om hun fundamenten te verfrissen.  

Kunst en kunsteling

Auteur: Julian De Backer
Titel: Novelle
Taal: Nederlands
Categorie: Proza
Jaar van eerste uitgave: 2021
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: opgestuurd door de auteur zelf
Synopsis: Een verwaande schrijver die zijn beste tijd gehad heeft, dwaalt 48 uur lang rond langs cafés, hotels en luchthavens nadat zijn partner hem heeft buitengesloten en hem heeft verlaten.
Dwaallicht II, want: De Backer is duidelijk erg belezen en verdoezelt ook zijn invloeden geenszins. Hier en daar zitten er erg geestige vondsten en snelle kronkels in die de 'Novelle' leesbaar maken aan een sneltreintempo. De Backer kan schrijven, verstaat ook de kunst van de eenheid van tijd, scène en handeling en heeft goddank niet de behoefte alles te gaan uitleggen. Het gepast farciale slot is mooi.
Afgedwaald, want: Het boek lijdt een beetje onder 'debutitis' - omdat De Backer lijkt te willen tonen dat hij iets kan, bulken de pagina's van de nodeloze archaïsmen en soms stuntelige trouvailles, en je voelt ook dat hij zich meer het idee eigen heeft gemaakt van een verloederde schrijver, alsof een veel jongere man plots een te grote lederen jas en een kalende pruik heeft gekocht, maar niet de doorleefde realiteit. Sommige dialogen zijn dialogen die geen mens ter wereld ooit zou voeren, wat het te gekunstelde effect alleen maar versterkt.

Aanbevolen voor: Wie eens uit een ander vaatje wil tappen dan de gebruikelijke 'Nieuwe Soberheid'-schrijvers van onze generatie.

Waren de kosmonauten goden?

Auteur: Christopher Knight, Alan Butler
Titel: De eerste beschaving
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: Non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2004
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: geleend van een collega
Synopsis: Knight en Butler staan stil bij verschillende prehistorische en vroeg-historische samenlevingen en hun merkwaardige overeenkomsten in hun maat- en gewichtystemen, zowel als hun precisie daarin.
Gewichtig, want: Hoewel we intussen weten dat vele vroege beschavingen erg bedreven waren in wiskunde en astronomie en in staat waren om erg complexe systemen te bedenken, zelfs zonder schrift, wielen en ijzer, pleit het voor Knight en Butler dat ze niet onmiddellijk beginnen bazelen over aliens en oude astronauten. De hypothese dat het gezichtsvermogen en het gehoor op een vreemde manier reflecties zijn van elkaar, is interessant.
Uit de maat, want: Het boek is bij tijden nogal lullig geschreven, vooral in de herleefde dialogen tussen de onderzoekers, waarin ze meer overkomen als tienernerds die volledig van de kaart zijn na hun stoner-analyse van 'The Matrix' dan als volwassen mannen. En ze sleuren er dan wel geen aliens bij of Soemeriërs met computers, maar wel - komt-ie - God zelf. 

Aanbevolen voor: Wie nog eens wil afdalen in wat esoterischer historisch proza maar complottheorieën over de Illuminati, ruimteschepen vol brahmanen en antisemitisme liefst links laat liggen.  

"You blamed it all on the alcohol"

Auteur: David Nutt
Titel: Drankje?
Taal: Nederlands (vertaald uit het Engels)
Categorie: Non-fictie
Jaar van eerste uitgave: 2020
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: cadeau
Synopsis: Nutt, een dokter en specialist die in verschillende Britse raden zat die regeringen advies verstrekten over het alcoholbeleid én zelf mede-eigenaar van een wijnbar, geeft een toegankelijk en breed overzicht van enkele voordelen en vooral erg veel nadelen van het drinken.
Nee merci, want: Nutt is allesbehalve prekerig in zijn feitelijke aanpak, vooral omdat hij erkent waarom mensen drinken en waarom sommige mensen een problematische relatie ontwikkelen met alcohol. Hij is zelf geen geheelonthouder en tegelijk erg goed op de hoogte van de Westerse drankproblematiek.
Doe ze nog maar eens vol, want: Ik denk eerlijk gezegd dat enkel de meest recalcitranten dit geen informatief boekje zouden vinden.

Aanbevolen voor: Gelijk wie, ook wie niet drinkt. 

De tijd vliegt slecht

Auteur: Jeroen Brouwers
Titel: Cliënt E. Busken
Taal: Nederlands
Categorie: Proza
Jaar van eerste uitgave: 2021
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: voordeelactie van Humo
Synopsis: E. Busken is opgenomen in een bejaardenhome en weigert te spreken. Terwijl zijn dementie vordert en zijn fantasie steeds vaker de overhand neemt op zijn anders acute observatievermorgen, onthult zich de tragiek van Buskens (voorbije) leven.
Een oude vos, want: Om te beginnen: het is een Brouwers, en de boutade dat zelfs een mindere Brouwers nog altijd met kop en schouders boven het pak uitsteekt, is hier opnieuw waar. Brouwers is misschien de enige levende schrijver die weergaloos Nederlands en Belgisch Nederlands met elkaar kan vermengen zonder dat het gekunsteld wordt, en zich met tomeloze energie boort in de steeds verder verwaterende geest van zijn E. Busken. Je kan er een 'serieus' antwoord in zien op de romans van Hendrik Groen, die er een eerder ironische en ondanks alles levenslustige toon op nahielden, maar het is meer dan dat.
Wat kijk je nou, ouwe, want: Eerlijk is eerlijk: ondanks zijn weergaloze schilderskunst en zijn manier om taal te kneden en te masseren tot een uniek samenspel van vorm en inhoud, heb je toch het gevoel een aantal thema's al eerder en beter aangeboord te zien in Brouwers' werk, zoals Indonesië, kindermishandeling, seksuele repressie en misantropie.
Aanbevolen voor: Gelijk wie.

 

"He cares about nothing, he's a nihilist." - "Must be exhausting."

Auteur: Botho Strauß
Titel: Dem Gott der Nichtigkeiten
Taal: Duits
Categorie: Proza
Jaar van eerste uitgave: 2000
Hoe kwam de tekst in mijn bezit: reeds in mijn bezit
Synopsis:Een bundeling korte en zeer kort verhalen waarin vaak (griezelige) kinderen figureren, radeloze kindse volwassenen en de absurde van het (zelfgekozen) kwaad.
Zoom in, want: Wie bekend is met de narratieve kronkels van een Kafka, Grillparzer of von Hofmannsthal of het extreme absolutisme in sommige Duitse idealistische literatuurpersonages, komt hier ruimschoots aan zijn of haar trekken. Bovendien zorgt de strakke indeling van de zeer korte verhalen voor een sterke afwisseling in vignettes, sferen en verhalen. Prachtige titel, ook ("Aan de God van de nietsigheden").
Schreven brengen geen geluk, want: Grotendeels blijft het metaliteratuur die moeilijk loskomt van haar inspiratiebronnen.
Aanbevolen voor: Oude bekenden van de meerlagige, soms absurde grondslagen van Duitstalige literaire klassiekers die ook mee zijn met enkele subtiele motieven als onheilspellende kinderen, antisemitisme en de aversie jegens collectiviteit.